خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن‌بست راهبردی و شکست‌های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش‌آموزان بی‌گناه آغاز شد، به‌سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده‌ای پیدا کرد و واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌های بین‌المللی برانگیخت.
رسانه‌های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده‌اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم‌انداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
واشنگتن پست در یادداشتی به قلم مکس بوت نوشت دونالد ترامپ «عجیب‌ترین و ناموفق‌ترین سیاست خارجی دوران معاصر» را در پیش گرفته و حتی در میان جمهوری‌خواهان نیز حمایت چندانی برای الحاق گرینلند، تصرف نفت ونزوئلا، جنگ سرد با کانادا، قطع حمایت از اوکراین، تعرفه‌های گسترده علیه متحدان، نزدیکی به اقتدارگرایان، خرید گازوئیل از روسیه، جنگ با ایران، حمله به قایق‌های ادعایی مواد مخدر و معاملات خارجی خانواده ترامپ وجود ندارد.
به نوشته این روزنامه، بسیاری از جمهوری‌خواهان کنگره پیش‌تر این اقدام‌ها را نقد می‌کردند اما از ترس محبوبیت ترامپ در پایگاه حزب سکوت کردند؛ اکنون پس از شکست سنگین در انتخابات میان‌دوره‌ای، ممکن است گروهی از آنان برای بازآرایی سیاست خارجی آمریکا با دموکرات‌ها همکاری کنند. نویسنده نشانه‌هایی از این چرخش را در اعلام پایان کمک نظامی سالانه ۴ میلیارد دلاری به اسرائیل، پذیرش نقش جنگ ایران در گرانی بنزین و پیشنهاد جی‌دی ونس برای پایان جنگ و تغییر رابطه با اسرائیل می‌بیند.
او می‌گوید پایان جنگ ایران احتمالاً به بازگشت به توافق ژوئن با امتیازهای اقتصادی و به رسمیت شناختن کنترل ایران بر تنگه هرمز نیاز دارد. به باور بوت، تعرفه‌ها نیز به اقتصاد آسیب زدند و ممکن است اکثریتی دوجانبه برای کاهش آنها شکل بگیرد. او همچنین از حمایت دوجانبه از اوکراین، کاهش بودجه دفاعی، قطع بودجه جنگ ایران و تحقیق درباره معاملات خارجی خانواده ترامپ سخن می‌گوید.
یواس‌ای تودی در بخش دیدگاه خوانندگان، مجموعه‌ای از پاسخ‌ها را به این پرسش منتشر کرده است که دموکرات‌ها با کنترل تازه مجلس نمایندگان و سنا چه باید بکنند. خوانندگان دیدگاه‌های متفاوتی مطرح کرده‌اند: برخی خواستار همکاری فراحزبی برای حل مشکلات مردم و پرهیز از هدر دادن وقت با استیضاح دونالد ترامپ شده‌اند، اما تأکید کرده‌اند که باید استیون میلر، پیت هگست، رابرت اف. کندی جونیور و لیندا مک‌ماهون و همچنین پیمانکاران پروژه‌های تشریفاتی واشینگتن پاسخگو شوند. برخی دیگر گفته‌اند دموکرات‌ها باید در برابر ترامپ بایستند، وتوهای او را رد کنند و بودجه جنگ ایران، کمک به اسرائیل و جنگ اوکراین را قطع کنند.
یکی از خوانندگان پایان جنگ ایران و کاهش قیمت بنزین و مواد غذایی را اولویت دانسته و مخالفت خود را با مرزهای کاملاً باز بیان کرده است. برخی نیز خواسته‌اند تحقیق درباره دولت ترامپ از بالا تا پایین انجام شود، روابط با آیپک قطع شود و کمک به اسرائیل تا توقف «نسل‌کشی غزه» متوقف گردد. چند خواننده نیز مخالفت خود را با انحلال پلیس و برنامه بیمه درمانی همگانی اعلام کرده‌اند.
اکسیوس در گزارشی نوشت توماس مسی، نماینده جمهوری‌خواه از کنتاکی، روز دوشنبه مواد استیضاح پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، را به دلیل مدیریت جنگ ایران و دیگر اتهام‌های سوءرفتار ارائه کرد. به نوشته این رسانه، رأی‌گیری پیش‌رو می‌تواند نخستین استیضاح یک وزیر کابینه در دوره دوم دولت ترامپ باشد و نشان دهد پس از تسلط دموکرات‌ها بر کنگره در سال آینده چه در انتظار دولت است. مسی هنگام قرائت مواد استیضاح در مجلس نمایندگان گفت هگست «اگر در سمت خود بماند، تهدیدی برای قانون اساسی خواهد بود» و «آگاهانه دستورهای غیرقانونی برای آغاز جنگ علیه یک کشور خارجی را اجرا کرده است» و به این ترتیب «اقدام اجرایی غیرقانونی را جایگزین قضاوت قانونی و قانونگذاری کنگره کرده است.»
او هشدار داد دموکرات‌ها پس از تسلط بر کنگره «بسیار خشن» خواهند بود و بازجویی از همکاران هگست و محاکمه سنا را دنبال می‌کنند. هگست این تلاش را «هیاهوی» سیاسی خواند و گفت نگران نیست. مسی پیش‌تر نیز این مواد را ارائه کرده بود، اما با تعطیل مجلس برای کارزار انتخاباتی متوقف شد؛ او روز دوشنبه آن را دوباره ارائه کرد. هشت ماده استیضاح شامل سه ماده نقض اختیارات جنگی کنگره در ایران و اتهام‌های دیگر درباره تلفات غیرنظامی، حملات به قایق‌های ادعایی مواد مخدر، انتقام از سناتور مارک کلی، ربایش نیکولاس مادورو و عملیات یمن است. به نوشته اکسیوس، هگست از حامیان سرسخت جنگ ایران بود و به ترامپ گفته بود پیروزی آسان است، اما هشت ماه بعد این وعده محقق نشد. برخی جمهوری‌خواهان که پیش‌تر با مهار جنگ مخالف بودند، اکنون پس از رد قاطع دولت و جنگ در انتخابات میان‌دوره‌ای ممکن است راحت‌تر به استیضاح هگست رأی دهند.
مسی گفت نمایندگانی که دوره‌شان پایان می‌یابد «چیزی برای از دست دادن ندارند» و این «بهترین رأی برای فاصله گرفتن از سیاست شکست‌خورده جنگ ایران» است. با این حال، حتی اگر مجلس نمایندگان استیضاح کند، برکناری هگست در سناِ تحت کنترل جمهوری‌خواهان به دو سوم آرا نیاز دارد.
فارن پالیسی در تحلیلی به قلم جان هالتیوانگر نوشت پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، هرچند نامش در برگه رأی انتخابات میان‌دوره‌ای نبود، ممکن است یکی از بزرگ‌ترین بازندگان آن باشد. به نوشته این نشریه، مقام‌های ارشد جمهوری‌خواه از جمله جی‌دی ونس جنگ ایران را دلیل شکست سنگین حزب دانسته‌اند و هگست که نقشی کلیدی در پیشبرد و تبلیغ این جنگ داشت، هدف اصلی انتقام‌جویی درون‌حزبی است. توماس مسی، نماینده جمهوری‌خواه و از منتقدان سرسخت ترامپ، روز دوشنبه قطعنامه استیضاح هگست را با هشت ماده به اتهام «جنایت و بزهکاری سنگین» ارائه کرد. به گفته او، وزیر دفاع «آگاهانه دستورهای غیرقانونی برای آغاز جنگ علیه یک کشور خارجی را اجرا کرده» و تهدیدی برای قانون اساسی آمریکاست. مواد استیضاح شامل آغاز جنگ ایران بدون مجوز کنگره، نادیده گرفتن قوانین کاهش تلفات غیرنظامی، «قتل‌های فراقانونی» در حملات به قایق‌های ادعایی مواد مخدر در نزدیکی آمریکای لاتین و «ربایش» نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلاست. مسی پیش‌تر در سپتامبر نیز استیضاح را مطرح کرده بود، اما مایک جانسون، رئیس مجلس، با تعطیل زودهنگام مجلس جلوی آن را گرفت. اکنون مجلس تا چهارشنبه فرصت دارد رأی‌گیری را در دستور کار بگذارد.
مسی می‌گوید شانس تصویب «بسیار بیشتر از قبل از انتخابات» است. استیضاح در مجلس نمایندگان به اکثریت ساده نیاز دارد، اما جانسون آن را در میانه «خصومت خارجی» بد جلوه‌دهنده خواند. حیکم جفریز، رئیس احتمالی آینده مجلس، گفت «قاطعانه موافق» است و حمایت دموکرات‌ها را قوی می‌داند. سرنوشت محاکمه در سنا نامشخص است، زیرا جمهوری‌خواهان کنترل آن را دارند و دو سوم آرا لازم است. حتی اگر هگست از استیضاح جان سالم به در ببرد، پس از تسلط دموکرات‌ها بر کنگره در سوم ژانویه با تحقیقات، جلسات و احضارها روبه‌رو خواهد شد. آدام اسمیت وعده «نظارت شدید» بر پنتاگون داد و جنگ ایران را در صدر موضوعات دانست. تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه، گفت وزیران کابینه نباید پول مالیات‌دهندگان را صرف ویدئوهای انتخاباتی کنند و هگست را به بی‌کفایتی، مشاوره بد و ماجراهای شرم‌آور از اخراج ژنرال‌ها تا ارسال برنامه جنگ به خبرنگاران متهم کرد.
جیمز کامر، رئیس کمیته نظارت، گفت درباره هگست «سوالات زیادی» وجود دارد و هیچ‌کس از وضعیت به وجود آمده حول محور ایران راضی نیست. دان بیکن گفت در حال بررسی حمایت از استیضاح است، اما استعفای هگست را بهتر می‌داند و او «از ابتدا انتخاب درستی نبود.» ترامپ تاکنون از هگست حمایت کرده و مدعی شده او «مرتکب دو کار شده: پیروزی در دو جنگ» و «سخت است کسی را که چنین کاری کرده استیضاح کنیم.» با این حال گزارش‌ها حاکی است ترامپ درباره جانشین هگست با متحدانش مشورت کرده است.
گاردین در گزارشی به قلم اندرو راث نوشت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه در نشست خبری کاخ سفید گفت جنگ ایران «عملاً تمام شده» است و نگرانی‌ها درباره تشدید نظامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای را کم‌اهمیت جلوه داد. او پس از گفت‌وگو با محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، گفت تشدید تنش لازم نیست. ترامپ افزود: «در این مرحله، اقدام نظامی چیز چندان ضروری به نظر نمی‌رسد، اما ما آماده و مسلح برای هر دلیلی هستیم.» او از «حرکت به سوی پایان این درگیری» خبر داد و گفت «به‌زودی» تمام می‌شود. به نوشته گاردین، ترامپ در طول نزدیک به نُه ماه جنگ بارها ادعاهای اغراق‌آمیز درباره نزدیکی توافق نهایی مطرح کرده است.
آمریکا در آستانه انتخابات نیرو به خاورمیانه فرستاده بود و گمانه‌زنی می‌شد که دولت ترامپ منتظر برگزاری انتخابات برای از سرگیری کارزار نظامی است. با این حال جمهوری‌خواهان شکست تاریخی خوردند و هر دو مجلس را از دست دادند و جی‌دی ونس جنگ ایران را دلیل اصلی این شکست خواند. ترامپ در تروث سوشال نوشت رهبران قطر، عربستان، امارات، بحرین و کویت «وضع موجود» و ادامه «بزرگ‌ترین محاصره دریایی تاریخ» را ترجیح می‌دهند. او تکرار کرد ایران هرگز اجازه دستیابی به سلاح هسته‌ای را نخواهد داشت و اگر وضع تغییر کند آمریکا آماده از سرگیری اقدام نظامی تمام‌عیار است، اما فعلاً این احتمال را «کاملاً بعید» دانست.
مدرن دیپلماسی در گزارشی نوشت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد پس از درخواست دولت‌های منطقه برای جلوگیری از تشدید تنش، فعلاً از حمله نظامی تازه به ایران خودداری می‌کند؛ اما واشنگتن قصد دارد محاصره دریایی تنگه هرمز را حفظ کند. ترامپ این تصمیم را پس از دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، اعلام کرد. قطر همراه با عربستان، امارات، بحرین و کویت از واشنگتن خواسته‌اند از حملات بیشتر پرهیز کند. ترامپ گفت آمریکا «کاملاً آماده» است، اما دلیلی برای استفاده از تجهیزات نظامی نمی‌بیند.
با این حال، به نوشته این گزارش، واشنگتن و تهران همچنان بر سر شروط پایان جنگ اختلاف عمیق دارند. پیشنهاد ایران شامل پایان محاصره بنادر، رفع برخی تحریم‌ها و توقف بمباران است و در ازای آن، تهران محاصره تنگه هرمز را پایان می‌دهد؛ اما مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، این شروط را غیرواقعی خواند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، آن را معقول‌ترین پیشنهاد موجود دانست و محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، گفت‌وگوهای ادعایی را رد کرد. به نوشته مدرن دیپلماسی، فشار سیاسی داخلی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای نیز کار ترامپ را پیچیده کرده و جی‌دی ونس جنگ را از عوامل شکست جمهوری‌خواهان دانسته است.
انور قرقاش از امارات هشدار داد منطقه باید برای دوره‌ای طولانی از بی‌ثباتی آماده باشد. تنگه هرمز همچنان محور درگیری است؛ رسانه‌های ایران از حملات آمریکا به جزیره قشم خبر دادند و یک منبع ایرانی به رویترز گفت اهداف شامل رادارهای پدافندی و ناوبری و تأسیسات مرتبط با پرتابگرهای موشک و مین‌گذاری بوده است. حملات به کشتی‌های تجاری نیز ادامه دارد و ایران از برخورد یک نفتکش با مین و از کار افتادن ۱۱ نفتکش در ۱۰ روز گذشته خبر داد. رجب طیب اردوغان نیز گفت به ترامپ اعلام کرده آنکارا خواستار تشدید تنش نیست. گزارش نتیجه می‌گیرد تعویق حملات، فرصتی موقت برای دیپلماسی است، اما به معنای آتش‌بس یا توافق جامع نیست و فشار نظامی و اقتصادی دو طرف ادامه دارد.
رسانه های عربی
الجزیره در مقاله ای نوشت: مأموریت گادی آیزنکوت برای تشکیل دولت جدید اسرائیل، ضربه‌ای به شانس بنیامین نتانیاهو برای حفظ قدرت است، اما لزوماً به معنای تغییر بنیادین سیاست‌های اسرائیل در منطقه نیست. آیزنکوت، رئیس سابق ستاد ارتش، به‌لحاظ دیدگاه‌های راهبردی تفاوت اساسی با نتانیاهو ندارد و اختلاف اصلی آنها احتمالاً در شیوه مدیریت بحران‌ها، روابط با آمریکا و میزان نفوذ راست افراطی است. با این حال، تشکیل دولت برای او به‌دلیل اختلافات احزاب و مسئله همکاری با احزاب عربی دشوار خواهد بود.
در قبال فلسطین، تغییر نخست‌وزیر الزاماً به معنای پایان جنگ غزه، توقف شهرک‌سازی یا پذیرش حقوق فلسطینیان نیست. در سوریه نیز احتمال دارد اسرائیل همچنان از پرونده سویدا و حمایت از برخی جریان‌های مسلح برای اعمال فشار بر دمشق استفاده کند؛ هرچند نباید مواضع این جریان‌ها را به همه دروزی‌های سوریه تعمیم داد. در قبال ایران نیز تغییر دولت به‌تنهایی محاسبات امنیتی اسرائیل را دگرگون نمی‌کند و احتمالاً فقط شیوه تقابل و هماهنگی با واشنگتن تغییر خواهد کرد.
رأی الیوم در مقاله ای نوشت: انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۴ نوامبر با پیروزی دموکرات‌ها و تسلط آنان بر هر دو مجلس کنگره، به همه‌پرسی علیه عملکرد دولت دونالد ترامپ تبدیل شد. افزایش بیکاری، تورم، هزینه‌های زندگی و فشار اقتصادی ناشی از جنگ، نارضایتی گسترده خانواده‌های آمریکایی را برانگیخت و حتی پایگاه‌های سنتی جمهوری‌خواهان را نیز تحت تأثیر قرار داد.
این شکست، قدرت مانور ترامپ در دو سال باقی‌مانده ریاست‌جمهوری را محدود می‌کند و زمینه را برای تحقیقات کنگره درباره جنگ، هزینه‌های دولتی و فساد احتمالی فراهم می‌سازد. هم‌زمان، اختلافات داخلی جمهوری‌خواهان و جنبش ماگا درباره ضرورت بازنگری در سیاست‌ها و آینده حزب پس از ترامپ تشدید شده است.
پیامدهای این تحول به عرصه بین‌المللی نیز کشیده می‌شود؛ اروپا درباره آینده روابط با واشنگتن نگران است و چین ممکن است از تضعیف موقعیت سیاسی ترامپ برای تقویت موضع مذاکراتی خود بهره ببرد. اکنون پرسش اصلی این است که ترامپ در ماه‌های آینده به مصالحه روی می‌آورد یا رویکردی تهاجمی‌تر در پیش می‌گیرد.
المیادین در مقاله ای نوشت: اقتصادهای منطقه پس از جنگ علیه ایران با سه سناریوی احتمالی روبه‌رو هستند: ازسرگیری حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، دستیابی به توافق دیپلماتیک یا تداوم وضعیت نه جنگ و نه صلح همراه با محاصره اقتصادی ایران. هر سه سناریو پیامدهای سنگینی برای منطقه دارند.
بر اساس گزارش بانک جهانی، اقتصاد منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در سال ۲۰۲۶ با انقباض ۲.۱ درصدی و اقتصاد کشورهای شورای همکاری خلیج فارس با کاهش ۴.۳ درصدی روبه‌رو خواهد شد. همچنین تولید نفت منطقه خلیج فارس از روزانه ۲۶ میلیون بشکه پیش از جنگ به حدود ۱۶ میلیون بشکه در مارس ۲۰۲۶ سقوط کرده است. تداوم تنش‌ها، علاوه بر اختلال در انرژی و تجارت، موجب افزایش تورم، بیکاری، هزینه حمل‌ونقل و کاهش سرمایه‌گذاری و گردشگری می‌شود. حتی پایان جنگ نیز به معنای بهبود فوری شرایط نخواهد بود و بازسازی زیرساخت‌ها و احیای اعتماد سرمایه‌گذاران سال‌ها زمان می‌برد.
نویسنده تأکید می‌کند کشورهای منطقه باید با بازنگری در روابط اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری خود با آمریکا و طرف‌های دخیل در جنگ، از منافعشان دفاع کنند و اجازه ندهند همواره هزینه تصمیم‌های واشنگتن و تل‌آویو را بپردازند.
رسانه های چین و روسیه
خبرگزاری شینهوا گزارش داد که قطر روز سه‌شنبه از پیشرفت در مذاکرات میان ایران و آمریکا خبر داد و گفت‌وگوهای اخیر در کاخ سفید با حضور شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه این کشور، مثبت بوده است؛ هرچند هنوز نمی‌توان زمان دستیابی به توافق را پیش‌بینی کرد.
ابراهیم بن سلطان الهاشمی، مدیر اداره رسانه و ارتباطات وزارت امور خارجه قطر، در نشست خبری هفتگی اعلام کرد که تلاش‌های میانجی‌گرانه دوحه شتاب گرفته است. به گفته وی، مقام‌های قطری با سفر به تهران، رایزنی با شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی و سپس گفت‌وگو در واشنگتن، مسیر دیپلماسی را دنبال کرده‌اند.
الهاشمی با اشاره به گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای درباره احتمال حملات نظامی تأکید کرد که تماس‌های دیپلماتیک همچنان ادامه دارد و اظهارات اخیر تهران و واشنگتن درباره چشم‌انداز حل‌وفصل مذاکره‌محور اختلافات مثبت بوده است. وی با خودداری از تعیین جدول زمانی برای توافق گفت دیپلماسی ادامه خواهد یافت و امید به نتیجه‌بخش بودن آن از بین نخواهد رفت.
سخنگوی وزارت خارجه قطر در بخش دیگری از سخنانش هشدار داد که تداوم بسته ماندن تنگه هرمز، به‌ویژه با نزدیک شدن زمستان، می‌تواند بحران جهانی انرژی را تشدید کند. وی خواستار تلاش فوری برای بازگرداندن آزادی کشتیرانی در این آبراه راهبردی شد.
خبرگزاری اینترفاکس در گزارشی نوشت سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، ابراز امیدواری کرده است که واشنگتن دیگر سناریوهای نظامی علیه ایران را بررسی نکند و مسیر حل‌وفصل سیاسی و دیپلماتیک اختلافات را در پیش بگیرد.
لاوروف در نشست خبری با اشاره به اظهارات دونالد ترامپ درباره کنار گذاشتن گزینه نظامی علیه ایران گفت امیدوار است این موضع در عمل نیز دنبال شود. وی تأکید کرد روسیه و چین همواره بر ضرورت دستیابی به توافقی مسالمت‌آمیز و استفاده از ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک تأکید داشته‌اند.
وزیر خارجه روسیه با اعلام حمایت مسکو از تلاش‌های میانجی‌گرانه قطر، پاکستان و مصر گفت روسیه در تماس‌های خود با کشورهای منطقه، چه در سطح سران و چه در سطح وزیران خارجه، بر ضرورت دستیابی به راه‌حل سیاسی تأکید می‌کند.
وی بر لزوم ایجاد سازوکار تعامل میان ایران و کشورهای عربی منطقه تأکید کرد و گفت اعتمادسازی و افزایش شفافیت نظامی می‌تواند به کاهش تنش‌ها کمک کند. لاوروف افزود چنین روندی به سود همه کشورهای منطقه خواهد بود، مگر آنکه بازیگران خارجی در آن مداخله کنند.
نظر شما