خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن‌بست راهبردی و شکست‌های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش‌آموزان بی‌گناه آغاز شد، به‌سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده‌ای پیدا کرد و واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌های بین‌المللی برانگیخت.
رسانه‌های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده‌اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم‌انداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا در تحلیلی به قلم بنجامین جنسن، شش گزینه احتمالی واشنگتن برای اقدام نظامی علیه ایران را بررسی کرده است. نویسنده می‌گوید دولت ترامپ در کنار ادامه مذاکرات و فشار اقتصادی، با اعزام تجهیزات و نیروهای نظامی بیشتر به منطقه، گزینه‌های نظامی خود را نیز بررسی می‌کند. تمام سناریوهای مطرح‌شده بر تداوم تحریم‌ها و محاصره اقتصادی و دریایی ایران استوار هستند.
نخستین گزینه، ادامه تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه و استفاده از فشار نظامی برای وادار کردن ایران به پذیرش شرایط مطلوب‌تر واشنگتن در مذاکرات است. گزینه دوم، حملات محدود به تأسیسات راداری و دفاعی ایران برای تغییر موازنه نظامی و افزایش فشار در مذاکرات است. در گزینه سوم، اهداف حملات محدود از تأسیسات نظامی به گره‌های کلیدی برنامه هسته‌ای ایران تغییر می‌کنند.
چهارمین سناریو، عملیات گسترده نیروهای ویژه برای ورود به مجتمع‌های زیرزمینی و خارج کردن اورانیوم غنی‌شده است؛ عملیاتی که به گفته نویسنده به نیروی انسانی و پشتیبانی گسترده و چندین روز زمان نیاز دارد و با خطرات جدی برای نیروهای آمریکایی همراه است.
گزینه پنجم، کارزاری طولانی‌مدت برای کنترل دریا و کاهش توان ایران در تهدید خطوط کشتیرانی است. این سناریو به حملات هوایی گسترده، مهمات فراوان و عملیات شناسایی پیچیده نیاز دارد و نمی‌تواند مانع همه اشکال پاسخ متقابل ایران شود. آخرین گزینه، گسترش حملات با هدف تهدید بقای حکومت ایران و همکاری احتمالی با گروه‌های جدایی‌طلب و مخالف داخلی است؛ سناریویی که نویسنده آن را پرریسک می‌داند و احتمال تبدیل شدن آن به یک جنگ زمینی طولانی را مطرح می‌کند.
نویسنده در جمع‌بندی تأکید می‌کند که ادامه فشار اقتصادی و دیپلماتیک کم‌خطرترین گزینه است، اما ممکن است به ایران فرصت دهد توان نظامی خود را بازسازی کند و میان متحدان آمریکا شکاف ایجاد کند. او همچنین هشدار می‌دهد که حتی موفقیت‌های نظامی آمریکا لزوماً به دستاوردهای سیاسی پایدار منجر نخواهد شد.
ای‌بی‌سی نیوز استرالیا در گزارشی نوشت عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد مذاکرات «فشرده» و غیرمستقیم با آمریکا برای جلوگیری از بازگشت به جنگ تمام‌عیار، از طریق میانجی‌ها در جریان است و قطر و پاکستان نقش میانجی فعالی دارند. به نوشته این رسانه، هم‌زمان با این دیپلماسی، اکسیوس گزارش داد جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نامه‌ای درباره امکان مذاکرات تازه به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، فرستاده است.
یک مقام ارشد ایرانی گفت تهران آماده است در صورت پذیرش شروطش، تنگه هرمز را ظرف دو روز بازگشایی کند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، این را نشانه «رویکرد حسن نیت» تهران خواند و گفت همه چیز به پذیرش خواسته‌های ایران از سوی آمریکا بستگی دارد. محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور ایران، پیام‌های آمریکا را «به رسمیت شناختن پیروزی» ایران توصیف کرد.
بر پایه گزارش، خوش‌بینی نسبت به کاهش تنش، قیمت نفت را دوشنبه بیش از ۶ درصد کاهش داد. شی جین پینگ نیز با سلطان هیثم بن طارق عمان در پکن درباره جنگ گفت‌وگو کرد و دو طرف خواستار حل سیاسی اختلاف‌ها و آتش‌بس شدند. وانگ یی، وزیر خارجه چین، نیز با علی باقری دیدار کرد. این تحولات در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا رخ می‌دهد که نارضایتی از جنگ و گرانی سوخت بر جمهوری‌خواهان فشار آورده است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی به قلم پریسا حافظی نوشت یک مقام ارشد ایرانی روز سه‌شنبه به رویترز گفت ایران و آمریکا با وجود تلاش‌های دیپلماتیک گسترده برای جلوگیری از بازگشت به درگیری فعال پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، از رسیدن به توافقی برای پایان جنگ فاصله زیادی دارند.
به نوشته این گزارش، آمریکا شبانه حملاتی به جزیره قشم انجام داد و یک مقام آمریکایی گفت هدف، موشک‌های زمین‌به‌هوای استفاده‌شده علیه دارایی‌های آمریکا بوده است؛ هم‌زمان سپاه پاسداران اعلام کرد یک پهپاد ام‌کیو-۹ آمریکایی را در آسمان شرق تنگه هرمز سرنگون کرده است. این مقام ایرانی گفت میانجی‌ها سخت می‌کوشند فاصله تهران و واشنگتن را کم کنند و میانجی‌های قطری دوشنبه شب برای گفت‌وگو درباره نسخه‌ای از پیش‌نویس توافق به تهران رفتند.
او تأکید کرد برای بازگشایی هرمز شروط تهران باید برآورده شود، مذاکرات هسته‌ای تنها پس از آن آغاز می‌شود و تهران «خواسته‌های زیاده‌طلبانه» واشنگتن را نمی‌پذیرد. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، گفت پس از پاسخ «قوی و منطقی» تهران، توپ در زمین آمریکاست و پاسخ ایران به هر محاسبه اشتباه، غیرقابل پیش‌بینی و بدون محدودیت جغرافیایی خواهد بود. عباس عراقچی نیز گفت مذاکرات ایران و عربستان ادامه دارد و تهران به دنبال ترتیبات امنیتی تازه منطقه‌ای بدون دخالت نظامی خارجی است. هفته گذشته مقام‌های عربستان، ترکیه و پاکستان در تهران با مقام‌های ایرانی دیدار کردند.
رسانه های عربی
الجزیره در مقاله ای نوست: جریان چپ‌گرای حزب دموکرات آمریکا، با وجود برخورداری از چهره‌هایی مانند الکساندریا اوکاسیو-کورتز و عبدول السید، همچنان با موانعی جدی برای دستیابی به ریاست‌جمهوری روبه‌روست. شکست فرانچسکا هونگ در انتخابات مقدماتی ویسکانسین و ناکامی ترقی‌خواهان در کلرادو نشان می‌دهد که بخشی از رأی‌دهندگان، به‌ویژه در حومه شهرهای بزرگ، همچنان نسبت به واژه «سوسیالیسم» حساسیت دارند.
بااین‌حال، شرایط سیاسی آمریکا و نارضایتی از رهبری سالخورده دموکرات‌ها می‌تواند زمینه ظهور نسلی تازه از رهبران را فراهم کند. نظرسنجی دانشگاه ماریست در اکتبر نشان داد عبدول السید در میان رأی‌دهندگان جوان میشیگان با اختلاف قابل‌توجهی پیشتاز است و حمایت باراک اوباما نیز به تقویت موقعیت او کمک کرده است.
تجربه جیمی کارتر و اوباما نشان می‌دهد پیروزی شورشیان سیاسی زمانی ممکن می‌شود که از شعارهای اعتراضی فراتر بروند و توانایی اداره کشور را نشان دهند. نویسنده معتقد است چهره‌ای از این جریان می‌تواند به کاخ سفید راه یابد؛ اما نه به سرعتی که فعالان آن انتظار دارند.
رای الیوم در مقاله ای نوشت: انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آزمونی سرنوشت‌ساز برای دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه خواهد بود. قطبی‌شدن فضای داخلی، فشارهای اقتصادی و پیامدهای سیاست‌های ترامپ در همراهی با نتانیاهو، موقعیت جمهوری‌خواهان را با چالش مواجه کرده است. از دست دادن اکثریت مجلس نمایندگان می‌تواند زمینه را برای افزایش نفوذ دموکرات‌ها، آغاز تحقیقات علیه دولت و محدود شدن اختیارات اجرایی ترامپ فراهم کند.
در این میان، تحولات ژئوپلیتیکی، به‌ویژه وضعیت تنگه هرمز و تنش با ایران، مستقیماً بر زندگی اقتصادی آمریکایی‌ها تأثیر می‌گذارد. افزایش قیمت نفت، سوخت، بیمه حمل‌ونقل و هزینه‌های زنجیره تأمین می‌تواند به اهرمی علیه دولت ترامپ در رقابت‌های انتخاباتی تبدیل شود. واشنگتن نیز میان تشدید نظامی تنش با ایران و پیامدهای اقتصادی آن، یا کاهش تنش و متهم شدن به عقب‌نشینی گرفتار است.
نویسنده در پایان تأکید می‌کند که حفظ اکثریت سنا برای جمهوری‌خواهان اهمیت حیاتی دارد و نتیجه انتخابات می‌تواند بر موازنه قدرت در واشنگتن و سیاست‌های آمریکا در خاورمیانه تأثیر گسترده‌ای بگذارد.
المیادین در مقاله ای با استناد به اظهارات اخیر تام باراک، فرستاده آمریکا در امور عراق و سوریه، تأکید کرد که طرح‌های انتقال انرژی از خاک سوریه برای دور زدن تنگه هرمز، با موانع جدی روبه‌رو هستند و در آینده نزدیک عملیاتی نخواهند شد.
نویسنده می افزاید: بی‌ثباتی امنیتی و سیاسی سوریه پس از سقوط نظام، درگیری‌های داخلی، بازگشت داعش، انحصار قدرت و فقدان تضمین‌های امنیتی، سرمایه‌گذاری خارجی در پروژه‌هایی با هزینه ده‌ها میلیارد دلار را با ریسک بالایی مواجه کرده است. از سوی دیگر، کمبود منابع مالی سوریه و فشارهای اقتصادی بر کشورهای عربی، تأمین بودجه این طرح‌ها را دشوار می‌کند. هرچند عراق برای انتقال نفت خود از طریق خط لوله به بندر بانیاس وارد مرحله قرارداد شده، اجرای طرح‌های گسترده منطقه‌ای به سال‌ها زمان نیاز دارد.
نویسنده معتقد است واشنگتن با بزرگ‌نمایی ظرفیت این پروژه‌ها، شکست نظامی، سیاسی و اقتصادی خود و اهمیت راهبردی تنگه هرمز را پنهان کرده و هم‌زمان تصویری غیرواقعی از آینده اقتصادی سوریه ارائه داده است.
رسانه های چین و روسیه
راشاتودی در گزارشی با عنوان «محور دفاعی جدید اسلامی؟ چرا هند توافق بدر را از نزدیک دنبال می‌کند» نوشت که شکست آمریکا و ایران در حصول به توافق صلح پایدار و ناکامی واشنگتن در تأمین امنیت متحدان منطقه‌ای خود، زمینه‌ساز تلاش کشورهای منطقه برای تنوع‌بخشی به همکاری‌های دفاعی شده است.
در همین راستا، ترکیه، قطر، پاکستان و اندونزی ۲۱ اکتبر توافق‌نامه دفاعی بدر را در دوحه امضا کردند. این توافق بر تولید مشترک تسلیحات، انتقال فناوری و توسعه صنایع دفاعی متمرکز است.
بر اساس آن، ترکیه فناوری و ظرفیت صنعتی، پاکستان و اندونزی توان تولید و نیروی کار متخصص و قطر منابع مالی را تأمین می‌کنند. تولید پهپاد، موشک‌های دقیق، رادار و سامانه‌های پدافند هوایی از محورهای همکاری است.
این توافق در کنار پیمان دفاعی مکه میان ترکیه، عربستان و پاکستان، می‌تواند بر معادلات امنیتی منطقه تأثیر بگذارد. هند نگران است که همکاری‌های جدید، توان نظامی پاکستان را تقویت کند و دسترسی این کشور به فناوری‌های پیشرفته را افزایش دهد.
با این حال، توافق بدر برخلاف پیمان مکه، تعهدی برای دفاع نظامی متقابل ندارد و صرفاً بر همکاری‌های صنعتی و فناوری متمرکز است. وابستگی به قطعات غربی، اختلاف منافع اعضا و دشواری انتقال فناوری از موانع اجرای آن محسوب می‌شوند.
نویسنده معتقد است هند فعلاً نباید این توافق را محاصره راهبردی خود تلقی کند، اما باید تحولات آن را زیر نظر داشته باشد.
شینهوا در گزارشی با عنوان «آغاز رأی‌گیری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سایه نگرانی‌ها از افزایش هزینه‌های زندگی» نوشت که انتخابات روز سه‌شنبه سوم نوامبر در شرایطی آغاز شده است که تورم، افزایش هزینه‌های زندگی و پیامدهای اقتصادی سیاست‌های دولت دونالد ترامپ، به دغدغه اصلی رأی‌دهندگان آمریکایی تبدیل شده است. بسیاری از شهروندان، سیاست‌های دولت ترامپ، از جمله جنگ علیه ایران و تعرفه‌های گسترده تجاری را عامل افزایش قیمت سوخت و مواد غذایی می‌دانند.
در این انتخابات، تکلیف ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان، ۳۵ کرسی سنا و فرمانداری‌های ۳۶ ایالت مشخص می‌شود. دموکرات‌ها برای تصاحب مجلس نمایندگان به کسب خالص سه کرسی و برای دستیابی به اکثریت سنا به چهار کرسی بیشتر نیاز دارند. پیش‌بینی‌ها از احتمال کسب ۱۲ تا ۲۵ کرسی جدید در مجلس نمایندگان توسط دموکرات‌ها حکایت دارد.
بر اساس نظرسنجی مرکز تحقیقات امور عمومی آسوشیتدپرس، ۸۵ درصد رأی‌دهندگان اقتصاد و ۸۴ درصد هزینه‌های زندگی را از مهم‌ترین مسائل انتخابات دانسته‌اند. ۷۴ درصد نیز از عملکرد ترامپ در حوزه اقتصاد و ۷۹ درصد از مدیریت هزینه‌های زندگی ناراضی بوده‌اند.
بیش از ۵۰ میلیون آمریکایی پیش از روز انتخابات رأی خود را به صندوق انداخته‌اند. رقابت‌های سنا در هفت ایالت همچنان نزدیک ارزیابی می‌شود و شمارش آرا در برخی حوزه‌ها ممکن است چند روز یا حتی چند هفته طول بکشد.
نظر شما