به گزارش خبرنگار مهر، علی اکبر صالحی رئیس بنیاد ایرانشناسی، وزیر سابق خارجه و رئیس سابق سازمان انرژی اتمی، در نشست تبیین استقلال ملی در سیطره حکمرانی امام مجاهد شهید، در سخنرانی خود با عنوان «استقلال ملی به مثابه سیاست خارجی نه شرقی -نه غربی، اظهار کرد: هشت ماه از آن روز اندوه‌بار اسفند می‌گذرد که رهبر محبوب انقلاب، پس از نزدیک به ۳۷ سال سکانداری، در نخستین ساعات تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به شهادت رسیدند. کمتر مفهومی را می‌توان یافت که به اندازه «استقلال ملی» با اندیشه، کارنامه و سرانجام زندگی ایشان گره خورده باشد. عنوان این نشست نیز به‌درستی به رکن اصلی نظریه حکمرانی ایشان اشاره دارد.
وی افزود: رهبر شهید، استقلال ملی را این‌گونه تعریف کردند: «حق و توان تشخیص، تصمیم و اقدام مستقل دولت و ملت ایران». در این فرصت کوتاه، ابتدا همین تعریف را از زبان ایشان بازخوانی می‌کنم، سپس سیره نظری و عملی ایشان را در نسبت میان استقلال و سیاست «نه شرقی، نه غربی» مرور خواهم کرد و در پایان، سه درس فراگرفته‌شده از آن را ارائه می‌دهم.
صالحی بیان کرد: رهبر شهید در اردیبهشت ۱۴۰۴، در یکی از آخرین تبیین‌های خود از مفهوم استقلال تصریح کردند که استقلال به معنای بریدن از دیگران نیست، بلکه به این معناست که ملت ایران بر پای خود بایستد، تکیه‌گاه خود را بیرون از مرزهایش جست‌وجو نکند و به تعبیر ایشان، خود تشخیص دهد، خود تصمیم بگیرد و خود اقدام کند.
وی ادامه داد: در این تعریف، سه فعل مهم «تشخیص، تصمیم و اقدام» وجود دارد؛ اما دو واژه دیگر نیز کلید فهم اندیشه ایشان درباره استقلال است: «حق» و «توان». توان در اینجا الزاماً به معنای قدرت سخت نیست و می‌توان برای آن دو بُعد در نظر گرفت.
صالحی ادامه داد: بُعد نخست، توان تشخیص است؛ به این معنا که یک ملت بتواند منافع خود را به‌درستی و با دقت بشناسد و تصمیم خود را برآمده از اراده خویش بگیرد، نه اینکه تصمیم‌هایش را دیگران به او دیکته کنند. بُعد دوم، اقتدار است؛ یعنی توان ملی و اقتدار ملی، متکی بر پشتوانه‌های علمی، اقتصادی و دفاعی که امکان اجرای آن تصمیم را فراهم می‌سازد.
وی گفت: حقِ بدون توان، شعاری بی‌پشتوانه است و اقتدارِ بدون حق، همان سلطه‌گری است که انقلاب اسلامی علیه آن برخاست و منظومه فکری امام شهید، کوششی پیوسته برای جمع میان حق و توان، در مفهوم جامع آن، بود.
وزیر پیشین امور خارجه با اشاره به اصل ۱۵۲ قانون اساسی مبنی بر نفی هرگونه سلطه و سلطه‌پذیری، حفظ استقلال همه جانبه و عدم تعهد در براب قدرت‌های سلطه‌گر، تصریح کرد: منشور ملل متحد نیز در بند چهار ماده دو خود، توسل به زور یا تهدید به آن را علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشوری ممنوع کرده است؛ این منشور تصریح می‌کند که هیچ کشوری نمی‌تواند استقلال سیاسی کشور دیگری را نقض کند یا مانع اعمال آن شود.
وی با بیان این مقدمه بر جهانی بودن تعبیر «استقلال» تاکید کرد و گفت: امروز که ناقضان این قاعده بین‌المللی در حال خدشه‌دار کردن استقلال کشورها هستند باید تاکید کنیم که «برخورداری از حق به‌تنهایی کافی نیست»؛ امروز بسیاری از کشورها از حاکمیت برخوردارند، اما این امر به معنای برخورداری از استقلال سیاسی و اختیار واقعی برای تعیین سرنوشت خود در عرصه بین‌المللی نیست.
رئیس بنیاد ایرانشناسی با اشاره به مفاهیم «حاکمیت ملی» و «خودمختاری سیاسی» بیان کرد: این دو مفهوم با یکدیگر متفاوت‌اند ، هر کشوری که از حاکمیت ملی برخوردار است، از خودمختاری سیاسی یا استقلال ملی برخوردار نیست. بسیاری از کشورهایی که عضو سازمان ملل متحد هستند، نمی‌توانند در بسیاری از موارد، موضع واقعی خود را در آرایش و تصمیم‌گیری‌های بین‌المللی بازتاب دهند و رای مستقل خود را اعلام کنند.
صالحی با اشاره به رای‌گیری اخیر مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره کوبا، افزود: این رای‌گیری نمونه روشنی از این واقعیت است، بیش از سه دهه است که مجمع عمومی هر سال قطعنامه‌ای در ضرورت پایان دادن به محاصره اقتصادی کوبا تصویب می‌کند و در حالی که تا دو سال قبل، ۱۸۷ کشور به این قطعنامه رأی مثبت داده بودند و جز آمریکا و رژیم صهیونیستی. و امسال آمریکا با اعمال فشار، بسیاری از کشورها را به تغییر موضع واداشت و آرای موافق به ۱۳۰ رأی کاهش یافت.
وی اضافه کرد: در مقابل این کشورها، ایران از استقلال سیاسی برخوردار است. رای ایران در هر مجمعی، رای خود ایران است، نه رایی که دیگران از پیش برایش نوشته باشند، و این یکی از گران‌بهاترین میراث‌های امام شهیدمان است.
رئیس بنیاد ایرانشناسی با اشاره به تاکیدات رهبر شهید انقلاب بر تقویت اقتصاد درون‌زا و قدرت دفاعی، خاطر نشان کرد: ایشان می‌فرمودند استقلال، بدون پشتوانه علم، اقتصاد درون‌زا و قدرت دفاعی، پایدار نخواهد بود.
نظر شما