به گزارش خبرنگار مهر، نوجوانی که تا دیروز در یک مراسم فرهنگی شنونده روایت دیگران بود، حالا قرار است خودش روایتگر باشد؛ نمایشگاه برپا کند، کتاب معرفی کند، یادواره برگزار کند و در مدرسه و محله مسئولیت بپذیرد. عملیات ملی «نبرد ناتمام» با مشارکت مدارس و هیئت‌های سراسر کشور، در پی ایجاد چنین فرصتی برای نوجوانان است؛ حرکتی که می‌خواهد فاصله میان مدرسه و هیئت را کمتر کند و از ظرفیت هر دو برای شکل‌گیری هسته‌های فعال دانش‌آموزی بهره بگیرد.
این عملیات در آستانه ایام فاطمیه ۱۴۰۵ و با چهار محور فعال‌سازی هسته دانش‌آموزی هیئت مدرسه، برگزاری یادواره شهدای دانش‌آموز، برپایی نمایشگاه روایت‌محور «نبرد ناتمام» و میز کتاب مقاومت طراحی شده است. با این حال، برگزارکنندگان آن بر این باورند که هدف اصلی، صرفاً برگزاری چند برنامه فرهنگی در یک مناسبت نیست، بلکه فراهم کردن زمینه‌ای برای حضور مؤثر و مستمر نوجوانان در فعالیت‌های تربیتی و فرهنگی است.
محمدمهدی مفتاح، معاون پرورشی سازمان مدارس صدرا، شکل‌گیری این عملیات را حاصل توجه به یک خلأ تربیتی می‌داند و می‌گوید: ایده شکل‌گیری عملیات ملی «نبرد ناتمام» از رصد گسست ساختاری میان دو زیست‌بوم اثرگذار «مدرسه» و «هیئت» شکل گرفت. در شرایطی که نوجوان امروز در کانون جنگ شناختی و نبرد روایت‌ها قرار دارد، دعوت‌های سنتی و منفعلانه از نوجوانان برای حضور در مجالس بزرگسالان یا برگزاری یادواره‌ها و نمایشگاه‌های مقطعی و کلیشه‌ای، دیگر پاسخگو نیست.
او ضرورت پیوند این دو ظرفیت را در ایجاد ارتباطی مؤثر میان فعالیت‌های مدرسه و هیئت می‌داند و ادامه می‌دهد: هیئت‌ها باید به سنگر مدرسه هجرت کنند و نه به‌عنوان متصدی، بلکه در جایگاه شتاب‌دهنده، پشتیبان زیرساختی و مربی تربیتی در کنار مدارس قرار بگیرند تا هسته‌های اصیل هیئت‌های دانش‌آموزی در دل مدارس تأسیس و تثبیت شوند.
«نبرد ناتمام»؛ روایتی که به نسل امروز رسیده است
عنوان این عملیات نیز بر مبنای نگاهی تاریخی و تمدنی انتخاب شده است. مفتاح در توضیح چرایی انتخاب این نام می‌گوید: تاریخ بشریت میدان رویارویی پیوسته و گسست‌ناپذیر دو جبهه حق و باطل است؛ نبردی که از شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) آغاز شده و تا قیام عاشورا، دفاع مقدس، شهدای مقاومت و شهدای دانش‌آموز میناب امتداد یافته و هنوز به پایان نرسیده است.
به گفته او، عنوان «نبرد ناتمام» در پیوند با ایام فاطمیه و روایت مقاومت، این پیام را به نوجوان امروز منتقل می‌کند که او صرفاً تماشاگر تاریخ نیست، بلکه وارث و ادامه‌دهنده این مسیر در روزگار کنونی است.
معاون پرورشی سازمان مدارس صدرا با اشاره به مسئولیتی که این نگاه برای نوجوانان تعریف می‌کند، می‌گوید: این عملیات نوجوانان را از انفعال خارج کرده و به جهاد تبیین، خون‌خواهی مظلوم و کنشگری فعال، آتش‌به‌اختیار و خط‌شکنانه دعوت می‌کند تا در میدان نبرد روایت‌ها، پرچم‌دار دفاع از حقیقت و روایتگر مقاومت باشند.
چهار محور برای میدان‌داری دانش‌آموزان
در عملیات ملی «نبرد ناتمام»، برنامه‌ها به حضور نوجوانان در مراسم و فعالیت‌های مناسبتی محدود نمی‌شود و تلاش شده است زمینه مشارکت آن‌ها در بخش‌های مختلف اجرایی فراهم شود.
مفتاح در تشریح برنامه‌های این عملیات از طراحی یک نقشه عملیاتی سه‌گانه با رویکرد «از مدرسه تا خیزش محله‌محور» سخن می‌گوید و چهار محور اجرایی آن را تشکیل هسته دانش‌آموزی هیئت، برگزاری یادواره شهدای دانش‌آموز، برپایی نمایشگاه‌های روایت‌محور تاریخ نبرد حق و باطل و برپایی میز کتاب مقاومت عنوان می‌کند.
او با اشاره به تقارن ایام فاطمیه با هفته کتاب و کتاب‌خوانی در آبان‌ماه، میز کتاب مقاومت را یکی از بخش‌های این برنامه می‌داند. همچنین در این عملیات، کارت‌های مأموریت میدانی و محله‌محور برای نوجوانان در نظر گرفته شده است تا پس از حضور در برنامه‌ها، مأموریت‌هایی را در محیط مدرسه، خانواده و محله دنبال کنند.
اما آنچه در طراحی این عملیات اهمیت محوری دارد، جایگاهی است که برای خود دانش‌آموزان در نظر گرفته شده است. مفتاح در این باره می‌گوید: خط قرمز بنیادین این عملیات، نفی تصدی‌گری بزرگسالان و صیانت از عاملیت تام دانش‌آموزان است. در این الگو، دانش‌آموز ابزار دست کادر مدرسه یا هیئت نیست، بلکه میدان‌دار، طراح، اجراکننده، راوی و پاسخگوی اصلی کل عملیات است.
به گفته او، کادر مدرسه و مدیران هیئت‌های معین صرفاً نقش تسهیل‌گر، تأمین‌کننده تجهیزات و مربی صبور را ایفا می‌کنند و مدیریت صحنه بر عهده خود نوجوانان است.
دانش‌آموزان چگونه برای میدان‌داری آماده می‌شوند؟
اجرای این عملیات در مدارس و هیئت‌های سراسر کشور بر پایه الگوی «هیئت معین مدرسه» پیش‌بینی شده است؛ الگویی که در آن، هیئت‌های معین در کنار مدارس قرار می‌گیرند و زمینه شکل‌گیری و فعالیت هسته‌های دانش‌آموزی را فراهم می‌کنند.
مفتاح درباره مراحل اجرایی این الگو توضیح می‌دهد: در گام نخست، از طریق فراخوان عمومی، فرم استعدادسنجی مهارتی و گفت‌وگوی انگیزشی، دانش‌آموزان علاقه‌مند با هر سطح از توانایی جذب می‌شوند.
او مرحله بعد را تشکیل هسته هیئت دانش‌آموزی می‌داند و می‌گوید: هسته مرکزی عملیات متشکل از پنج تا هفت نفر از خود دانش‌آموزان شکل می‌گیرد تا طراحی برنامه‌ها و تقسیم کار را بر عهده بگیرند.
به گفته معاون پرورشی سازمان مدارس صدرا، پیش از آغاز عملیات نیز کارگاه فشرده مهارتی با محوریت آداب خادمی، روایتگری و مهارت‌های اجرایی هیئت، توسط مربیان هیئت معین برای توانمندسازی نوجوانان برگزار می‌شود.
فاطمیه نقطه آغاز فعالیت مستمر نوجوانان
یکی از موضوعات مهم در طراحی این عملیات، تداوم فعالیت هسته‌های دانش‌آموزی پس از پایان برنامه‌های مناسبتی است؛ چراکه شکل‌گیری گروه‌های دانش‌آموزی بدون پیش‌بینی مسیری برای ادامه فعالیت آن‌ها، نمی‌تواند به هدف تثبیت یک ظرفیت تربیتی پایدار منجر شود.
مفتاح با تأکید بر اینکه «نبرد ناتمام» یک رویداد مقطعی نیست، می‌گوید: مأموریت راهبردی هیئت‌های معین و مدارس، تبدیل انرژی آزادشده در ایام فاطمیه به یک سازوکار پایدار در طول سال تحصیلی و تثبیت دائمی هسته‌های هیئت دانش‌آموزی برای سایر مناسبت‌های تقویمی و فعالیت‌های مستمر تربیتی است.
او استمرار فعالیت این هسته‌ها را بخشی از هدف اصلی عملیات می‌داند؛ هدفی که قرار است فراتر از زمان برگزاری برنامه‌های فاطمیه دنبال شود.
نوجوانی که خودش روایتگر می‌شود
از نگاه مفتاح، مهم‌ترین دستاورد مورد انتظار از اجرای عملیات ملی «نبرد ناتمام»، تغییر جایگاه نوجوان در فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی است؛ تغییری که در آن، دانش‌آموز از مخاطب و مستمع منفعل به کنشگر، راوی، تبیین‌گر و عنصر آتش‌به‌اختیار تبدیل می‌شود.
وی در تشریح این تغییر می‌گوید: نوجوانان با تجربه میدان‌داری در این عملیات، اعتمادبه‌نفس تشکیلاتی پیدا می‌کنند، هویت دینی و انقلابی خود را در قالب کار جمعی درونی‌سازی می‌کنند و پیوندشان با زیست‌بوم هیئت و محله عمیق‌تر و مستمر می‌شود.
معاون پرورشی سازمان مدارس صدرا همچنین با اشاره به شیوه ارزیابی این عملیات تأکید می‌کند که سنجش تحقق اهداف آن صرفاً کمّی و آماری نخواهد بود، بلکه خروجی‌های میدانی، کیفیت مشارکت نوجوانان و بازخوردهای محیطی نیز در ارزیابی‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد.
به گفته مفتاح، در جریان اجرای کارت‌های مأموریت، هر تیم دانش‌آموزی پس از انجام مأموریت خود، مستندات تجربه میدانی را ثبت و ارائه می‌کند. این مستندات می‌تواند شامل عکس، ویدئوهای کوتاه ۳۰ ثانیه‌ای از اجرای مأموریت، دل‌نوشته‌ها و بازخوردهای اهالی محله و مخاطبان باشد.
او ادامه می‌دهد: این مستندات و گزارش‌های عملکردی در سامانه ارزیابی طرح بارگذاری و داوری می‌شوند و خلاقانه‌ترین عملیات‌های میدانی، موفق‌ترین الگوهای عاملیت نوجوان و برترین هسته‌های دانش‌آموزی در ویژه‌نامه اختتامیه معرفی و تقدیر خواهند شد.
معاون پرورشی سازمان مدارس صدرا، با اشاره به برگزاری عملیات ملی «نبرد ناتمام» در آبان‌ماه ۱۴۰۵ می‌گوید: مدارس و هیئت‌هایی که قصد مشارکت در این عملیات را دارند، می‌توانند برای دریافت شیوه‌نامه‌های اجرایی و ثبت‌نام به درگاه nabard.moghavemat.org مراجعه کنند.
نظر شما