اسماعیل خوئی کارگردان نمایش «سفید برفی و هفت کوتوله» که این شب‌ها در تالار محراب روی صحنه است، در گفتگو با خبرنگار مهر درمورد داستان نمایش گفت: نمایش «سفید برفی» بازخوانی نمایشی یکی از قصه‌های آشنای ادبیات کودک است که مخاطب را به دنیایی از خیال، ماجراجویی و شخصیت‌های رنگارنگ می‌برد. سفید برفی در مسیر زندگی خود با حسادت، فریب و خطر روبه‌رو می‌شود و در کنار هفت کوتوله، تجربه‌هایی تازه از دوستی، همدلی و همکاری به دست می‌آورد.
این نمایش صرفاً روایت خیر و شر نیست
وی افزود: برای من، این داستان صرفاً روایت تقابل خیر و شر نیست، بلکه فرصتی است تا درباره مهربانی، پذیرش تفاوت‌ها، کار گروهی و اهمیت انتخاب‌های انسان با کودکان و نوجوانان گفتگو کنم. تلاش کرده‌ام این مفاهیم در دل اتفاقات داستان و کنش شخصیت‌ها شکل بگیرند، نه اینکه صرفاً به‌صورت مستقیم به مخاطب آموزش داده شوند.
این کارگردان درباره فضای اجرایی نمایش «سفید برفی و هفت کوتوله» توضیح داد: در کارگردانی این اثر تلاش کردم فضایی پرتحرک، خیال‌انگیز و تا حد امکان تعاملی خلق کنم؛ فضایی که مخاطب کودک و نوجوان فقط تماشاگر اتفاقات نباشد، بلکه بتواند از نظر احساسی با شخصیت‌ها ارتباط برقرار کند و خودش را در جهان قصه پیدا کند.
خوئی با اشاره به اهمیت عناصر بصری و شنیداری در تئاتر کودک اظهار کرد: ریتم، حرکت بدن بازیگران، موسیقی، صدا و میزانسن برای من اهمیت زیادی دارند؛ زیرا مخاطب کودک بیش از آنکه صرفاً از طریق کلام با نمایش ارتباط بگیرد، از راه تصویر، حرکت، صدا و تجربه حسی وارد جهان اثر می‌شود. در عین حال، سعی کردم از نگاه صرفاً کودکانه و ساده‌انگارانه فاصله بگیرم و اثری ارائه دهم که در کنار سرگرم‌کنندگی، تجربه‌ای معنادار برای مخاطب بسازد.
شادی، رمز و راز و تخیل کنار یکدیگر
وی ادامه داد: هدفم این بوده که شادی، رمز و راز و تخیل در کنار یکدیگر قرار بگیرند و مخاطب پس از پایان نمایش، چیزی فراتر از یک قصه آشنا با خود به خانه ببرد. معتقدم تئاتر کودک باید از نظر فرم و اجرا جدی گرفته شود و نباید تصور کنیم که به دلیل سن مخاطبان، می‌توان از کیفیت هنری و استانداردهای اجرایی آن چشم‌پوشی کرد.
کارگردان نمایش «سفید برفی و هفت کوتوله» در ادامه با اشاره به ضرورت بازنگری در تئاتر کودک و نوجوان بیان کرد: نخستین بازنگری باید در نگاه ما به مخاطب کودک و نوجوان اتفاق بیفتد. کودک تماشاگر ساده‌ای نیست که هر محتوایی را صرفاً به دلیل رنگارنگ بودن یا حضور شخصیت‌های آشنا بپذیرد؛ او قدرت درک، تخیل، پرسشگری و دریافت‌های عاطفی پیچیده‌ای دارد که باید جدی گرفته شوند.
تئاتر برای کودک کلاس درس نیست
این هنرمند تئاتر افزود: لازم است میان آموزش و هنر تعادل برقرار کنیم. تئاتر کودک نباید به کلاس درس یا مجموعه‌ای از پیام‌های اخلاقی مستقیم تبدیل شود، بلکه هنر می‌تواند بدون نصیحت کردن، زمینه تجربه و کشف را فراهم کند. همچنین باید به کیفیت متن، بازیگری، کارگردانی، طراحی صحنه، موسیقی و استانداردهای اجرایی توجه بیشتری شود.
وی با تأکید بر ضرورت تولید آثار متناسب با گروه‌های سنی مختلف تصریح کرد: نیازها و دغدغه‌های یک کودک خردسال با نوجوان تفاوت زیادی دارد و این تفاوت باید در انتخاب موضوع، شیوه روایت و طراحی اجرا مورد توجه قرار گیرد. از سوی دیگر، برای ایجاد ارتباط پایدار میان تئاتر و خانواده‌ها، مدارس و مراکز فرهنگی نیز باید برنامه‌ریزی جدی‌تری داشته باشیم. تئاتر کودک زمانی می‌تواند تأثیر واقعی خود را بگذارد که دسترسی به آن محدود به تجربه‌ای اتفاقی و کوتاه نباشد.
تولید تئاتر کودک با چالش اقتصادی روبه‌رو است
این کارگردان درباره شرایط اقتصادی تولید تئاتر کودک و نوجوان نیز اظهار کرد: اگر بخواهیم واقع‌بینانه نگاه کنیم، تولید آثار نمایشی برای این گروه سنی با چالش‌های جدی اقتصادی روبه‌روست. هزینه‌های سالن، دکور، لباس، موسیقی، تبلیغات و دستمزد گروه اجرایی، در کنار محدودیت قدرت خرید خانواده‌ها، بازگشت سرمایه را دشوار می‌کند؛ به‌خصوص برای گروه‌هایی که مستقل فعالیت می‌کنند و از حمایت مالی برخوردار نیستند.
خوئی با اشاره به ظرفیت همکاری با مراکز آموزشی و فرهنگی برای گسترش مخاطبان تئاتر کودک گفت: مخاطب این آثار فقط خود کودک نیست، بلکه خانواده‌ها، مدارس، مهدکودک‌ها و مراکز فرهنگی نیز می‌توانند در شکل‌گیری مخاطب و تداوم اجرا نقش داشته باشند. همکاری با مدارس و نهادهای فرهنگی و اجتماعی، اجرای گروهی و برنامه‌ریزی برای اجراهای مستمر می‌تواند به پایداری اقتصادی کار کمک کند.
بازگشت سرمایه مهم است؛ درباب واکنش مخاطبان
وی ادامه داد: در تجربه تولید «سفید برفی»، مسئله برای من فقط فروش بلیت نیست، بلکه این است که بتوانیم اثری باکیفیت تولید کنیم، مخاطبان تازه‌ای را با تئاتر آشنا کنیم و امکان ادامه فعالیت گروه را فراهم آوریم. البته نگاه اقتصادی را نباید نادیده گرفت؛ زیرا اگر تولیدکننده نتواند هزینه‌های خود را تأمین کند، استمرار فعالیت هنری نیز دشوار خواهد شد. به نظرم لازم است تئاتر کودک به‌عنوان بخشی از فعالیت فرهنگی جامعه دیده شود و حمایت سالن‌ها، مدارس، شهرداری‌ها و نهادهای فرهنگی از آن جدی‌تر باشد. این حمایت‌ها باید در کنار مدیریت درست هزینه‌ها و برنامه‌ریزی حرفه‌ای گروه‌ها قرار بگیرند.
کارگردان نمایش «سفید برفی و هفت کوتوله» درباره واکنش مخاطبان به اجرای این اثر توضیح داد: یکی از مهم‌ترین بخش‌های اجرای این نمایش برای من، مشاهده واکنش مخاطبان در طول اجراست؛ اینکه چگونه با شخصیت‌ها همراه می‌شوند، به اتفاقات واکنش نشان می‌دهند و در لحظات هیجان‌انگیز یا طنز، ارتباط خود را با صحنه نشان می‌دهند.
خوئی در پایان تأکید کرد: در تئاتر کودک، ارتباط مخاطب را نمی‌توان فقط با سکوت سالن یا تشویق پایانی سنجید. مشارکت عاطفی، توجه به اتفاقات، خنده‌ها، واکنش‌ها و گفتگوهایی که پس از اجرا شکل می‌گیرند نیز اهمیت دارند. هدف ما این بوده که مخاطب در کنار لذت بردن از یک قصه آشنا، تجربه‌ای از دوستی، مهربانی، همکاری و قدرت تخیل داشته باشد. اگر کودک پس از خروج از سالن درباره یکی از شخصیت‌ها یا اتفاقات نمایش فکر کند و بخواهد درباره آن با خانواده‌اش حرف بزند، این نیز بخشی از ارزش اجرای تئاتر است.
نمایش «سفید برفی و هفت کوتوله» به نویسندگی و کارگردانی اسماعیل خوئی از ۳۰ مهر در سالن جعفر والی تالار محراب روی صحنه رفته است.
صادق صادقا، نگار فتورچی شرق، فرح (معصومه) سپاس مقدم، سمیرا محمدی درگاه، هنگامه معلم، دنیا فرخنده کیش، مینا رفیعی‌راد، زینب همتی، بهار مجیدی، سحر علیزاده و مهرشاد مرادی گروه بازیگران این نمایش را تشکیل می‌دهند.
نظر شما