توسعه زیرساخت‌های فرآوری کلید رونق صادرات زعفران خراسان رضوی

خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها، عاطفه وفائیان: طلای سرخ تنها نامی در تارک کشاورزی ایران نیستند؛ بلکه رگه‌های حیاتی اقتصاد و معیشت مردمی هست که با دستان پینه‌بسته، بذر امید را در دل کویر می‌کارند تا نام ایران در بازارهای جهانی خوش بدرخشد. در این میان، زنجیره‌ تولید تا صادرات، روایتگر تلاشی مستمر است؛ جایی که از مزرعه‌های سبز تا کوران چالش‌های واسطه‌گری و کمبود زیرساخت‌ها، گام‌های استواری برای شکوفایی این محصول استراتژیک برداشته می‌شود. اما جلوه‌ این تلاش زمانی به اوج می‌رسد که هنر دستان زنان این سرزمین با دسترنج کشاورزان پیوند می‌خورد؛ تلفیقی بدیع از ذوق هنرمندانه و اصالت ایرانی که زعفران را از یک محصول خام، به شاهکاری از اکسسوری‌ها، شمع‌ها و صنایع‌دستی مبدل ساخته است.

در پشت این جلوه‌های چشم‌نواز، ردپای پررنگ سرمایه انسانی و تفکر سیستماتیک جریان دارد؛ جایی که مدیریت دانش، دقت جزئی‌نگر نیروی کار و به‌کارگیری فناوری‌های نوین، خطاهای تولید را به صفر نزدیک کرده و کیفیت را تضمین می‌کند. با این همه، عبور از نگاه قائم‌به‌فرد، توسعه زیرساخت‌های فرآوری و اصلاح نظام آموزشی به سمت مهارت‌آموزی، کلیدهای طلایی هستند که می‌توانند مسیر رسیدن به جایگاه شایسته جهانی را برای محصولات ملی ما هموارتر سازند.

توسعه زیرساخت‌های فرآوری، کلید رونق صادرات زعفران داورزن

محمدرضا محسنی ثانی نماینده مردم سبزوار و داورزن در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیت‌های بالای کشاورزی منطقه اظهار کرد: شهرستان داورزن در تولید دو محصول مهم و استراتژیک «زعفران» و «فلفل» توانسته است بیشترین توجه را به خود جلب کند و این محصولات هم از نظر کیفیت و هم از نظر ارزش اقتصادی و بازار جهانی، وضعیت بسیار مطلوبی دارند و اثرگذاری مثبتی بر اقتصاد کشاورزان گذاشته‌اند.

نماینده مردم سبزوار و داورزن در مجلس شورای اسلامی با اشاره به وضعیت صادرات این محصولات افزود: هم‌اکنون صادرات زعفران و فلفل داورزن در مقایسه با سایر محصولات مورد توجه قرار گرفته و درآمد خوبی را برای تولیدکنندگان به همراه داشته است؛ هرچند در حوزه زعفران برخی واسطه‌گری‌ها و چالش‌های صادراتی وجود دارد که نیازمند تقویت برندها و حمایت از فروشندگان واقعی است.

وی در خصوص راه‌اندازی ناحیه صنعتی فرآورده‌های فلفل در «بیزه» تصریح کرد: ما به دنبال این هستیم با استفاده از تجربیات طلای سرخ زعفران ناحیه صنعتی فرآورده فلفل در منطقه بیزه شهرستان سبزوار هرچه زودتر به مرحله عمل برسد تا فرآوری این محصول پرارزش مطابق با استانداردهای جهانی انجام شود. اگر تمام مراحل از کاشت تا بسته‌بندی و صادرات از طریق همین ناحیه صنعتی صورت گیرد، درآمدزایی بسیار مطلوب‌تری برای کشاورزان محقق خواهد شد.

محسنی ثانی با اشاره به مشکلات و پرت منابع در بخش کشاورزی بیان کرد: وزارت جهاد کشاورزی با وجود وظایف گسترده، تعهدات زیادی دارد که بخش زیادی از آن‌ها هنوز عملیاتی نشده و متأسفانه در زمینه فراهم کردن زیرساخت‌های محصولات کشاورزی با مشکل مواجهیم؛ به‌طوری‌که پرت منابع در بخش آب، خاک، نیروی انسانی و انرژی زیاد است و بهینه‌سازی مصرف این منابع باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

نماینده مردم سبزوار و داورزن در مجلس شورای اسلامی درباره برنامه‌های مجلس برای حوزه زعفران و کشاورزی خاطرنشان کرد: ما به عنوان نماینده مردم، در جایگاه اجرایی نیستیم بلکه از بعد تقنینی و نظارتی پیگیر برطرف شدن ضعف‌ها، تأمین اعتبارات لازم و رفع موانع قانونی هستیم تا ظرفیت‌های موجود کشاورزی کشور به بهترین شکل شکوفا شود.

تلفیق هنر زنان و دسترنج کشاورزان؛ گامی نوین برای معرفی جهانی زعفران ایران

ایرن روح‌آبادی، هنرمند و کارشناس ارشد گیاه‌پزشکی و مشاور فنی مزارع زعفران، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: دغدغه اصلی ما این بود که زعفران ایران را چگونه در بازارهای جهانی به شکلی نوین ارائه کنیم که هم‌زمان هویت و اصالت ایرانی در آن متجلی باشد. سال‌ها فعالیت و همکاری مستقیم با کشاورزان زعفران‌کار این ایده را شکل داد که هنر و صنایع‌دستی زنان ایرانی را با زحمت و تلاش کشاورزان در مزرعه تلفیق کنیم.

هنرمند و کارشناس ارشد گیاه‌پزشکی و مشاور فنی مزارع زعفران، افزود: حاصل این تلاش، خلق محصولاتی است که تاکنون توانسته جایگاه ویژه‌ای در میان فعالان حوزه زعفران به دست آورد و حتی موفق به ثبت سفارش و ارسال به خارج از کشور نیز شده است.

وی درباره تنوع محصولات این مجموعه گفت: اکسسوری‌های رزینی تولید شده که در آن‌ها از کلاله زعفران، ورق طلا و گل زعفران استفاده شده است؛ در کنار شمع‌هایی با تم زعفران و محصولات مراقبت پوستی گیاهی و سازگار با محیط زیست از جمله این محصولات هستند. محصولات مراقبتی بدون مواد شیمیایی و با دوز مشخص و استاندارد از عصاره و اسانس زعفران بهره می‌برند.

روح‌آبادی تصریح کرد: همچنین صنایع‌دستی مختلفی مانند گلدوزی، اکسسوری‌های پارچه‌دوزی و سبدبافی با داستان زعفران تلفیق شده‌اند تا جایگاه ویژه‌ای برای هویت ایرانی این محصول ارزشمند ایجاد کنند.

این هنرمند و کارشناس ارشد گیاه‌پزشکی خاطرنشان کرد: تلاش مردان در مزرعه و انرژی و روح زنانه جاری در خلق این آثار، دو بخش مکمل هستند که با تلفیق آن‌ها می‌توانیم زعفران ایران را به آن جایگاه شایسته جهانی‌اش برسانیم.

ردپای پررنگ سرمایه انسانی در تولید زعفران؛ از کاشت تا بسته‌بندی حرفه‌ای

محمد مصطفی قدوسی، متخصص توسعه سرمایه انسانی در کسب و کار زعفران در گفتگو با خبرنگار مهر پیرامون بررسی زنجیره تولید و ارزش زعفران، با اشاره به ضرورت نگاه جامع به فرآیند تولید اظهار کرد: زمانی که از محصولات و مواد اولیه صحبت می‌کنیم، ذهن بیشتر به سمت فیزیک کالا یا خدمت معطوف می‌شود؛ در حالی که نقش سرمایه انسانی در پیدایش، رشد، ارائه به بازار و حتی اقدامات اصلاحی محصول بسیار تعیین‌کننده است.

این متخصص توسعه سرمایه انسانی با اشاره به جایگاه ویژه زعفران به‌عنوان یک محصول ملی و شاخص ایرانی افزود: اگر حمایت نهادهای دولتی و خصوصی از ابتدای زنجیره تامین و کاشت به درستی شکل بگیرد، می‌توانیم با شناسایی تولیدکنندگان برتر، مزیت‌های رقابتی را به الگوهای موفق (Best Practice) و دانش قابل‌انتشار تبدیل کنیم. اینجاست که مدیریت دانش (Knowledge Management) در ذهن مزرعه‌داران و فعالان این حوزه اهمیت می‌یابد تا تجربیات به‌دستی ثبت و ضبط شود.

وی تصریح کرد: فرآیندهایی نظیر سرتینگ، خشک‌کردن، بسته‌بندی و بازفرآوری زعفران نیازمند دقت بالا و ویژگی‌های شخصیتی خاصی در نیروی انسانی است؛ افرادی که دارای نگاه جزئی‌نگر باشند، در این بخش‌ها کارایی بهتری دارند و نمی‌توان افراد با نگاه صرفاً کلی‌نگر را برای این جزئیات به کار گرفت.

قدوسی درباره تاثیر تجهیزات و فناوری‌های نوین بر بهره‌وری تولید نیز گفت: ماشین‌آلات جدید از جمله دستگاه‌های پوست‌کن گل، به افزایش سرعت، ارتقای کیفیت و به حداقل رساندن خطاهای تولید کمک شایانی می‌کنند. هدف از ایجاد سیستم، عبور از نگاه قائم‌به‌فرد و پیاده‌سازی سیستم‌های ضدخطا (پوکایوکه) است تا خطاهای فرآیند تولید به صفر نزدیک شود.

متخصص توسعه سرمایه‌های انسانی با اشاره به چالش‌های نظام آموزشی گذشته خاطرنشان کرد: متأسفانه در دهه‌های گذشته تمرکز سیستم آموزشی بیشتر بر هدایت دانش‌آموزان به سمت رشته‌های نظری بود و به رشته‌های مهارتی، فنی، کارودانش و زراعی کمتر بها داده شد؛ در حالی که اگر جوانان از ابتدا به سمت مهارت و دانش کاربردی سوق داده می‌شدند، امروز وضعیت بسیار بهتری در تولیدات زراعی و سایر حوزه‌ها داشتیم.