خبرگزاری مهر، گروه استانها: اهدای خون، بخششی ساده اما حیاتی است. قطره‌هایی که از رگ‌های اهداکنندگان جاری می‌شود، می‌تواند امید به زندگی را در رگ‌های بیماران نیازمند، از مادران باردار و مصدومان حوادث گرفته تا بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن و افراد تحت شیمی‌درمانی، زنده نگه دارد.
این بخشش انسان‌دوستانه، زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که با تغییر فصل و سرد شدن هوا، شمار مراجعه‌کنندگان به مراکز اهدای خون کاهش می‌یابد، اما نیاز بیماران به خون و فرآورده‌های خونی همچنان پابرجاست.
بررسی آمارهای سال‌های گذشته نیز نشان می‌دهد که در ماه‌های بسیار سرد و گرم سال، به دلایل مختلف از جمله شرایط جوی و شیوع بیماری‌های فصلی، میزان مراجعه برای اهدای خون کاهش پیدا می‌کند؛ موضوعی که ضرورت مشارکت مستمر مردم برای حفظ ذخایر خونی را دوچندان می‌کند.
برای بررسی آخرین وضعیت اهدای خون، میزان ذخایر خونی خراسان جنوبی، آمار اهداکنندگان و برنامه‌های انتقال خون استان برای تأمین نیاز بیماران در فصل سرد سال، با کامبیز مهدی‌زاده، مدیرکل انتقال خون خراسان جنوبی گفتگو کرده‌ایم.
ابتدا آمار شش‌ماهه نخست امسال را بفرمایید. میزان مراجعه به مراکز خون‌گیری چگونه بوده و چند نفر موفق به اهدای خون شده‌اند؟
از ابتدای سال جاری تاکنون، ۱۵ هزار و ۱۳۳ نفر از هم‌استانی‌ها به مراکز اهدای خون در سراسر استان مراجعه کرده‌اند.
در چهار شهر استان شامل بیرجند، قاین، فردوس و طبس مرکز اهدای خون و پایگاه انتقال خون داریم و در سایر نقاط استان نیز از طریق تیم‌های سیار به مردم خدمت‌رسانی می‌کنیم.
از این تعداد، ۱۲ هزار و ۵۸۳ نفر تا روز گذشته موفق به اهدای خون شده‌اند و بقیه به دلایل مختلف، به‌صورت دائم یا موقت معاف شده‌اند. البته افرادی که معافیت موقت دارند، پس از طی دوره معافیت می‌توانند به جمع اهداکنندگان اضافه شوند.
همچنین در این مدت ۶۸۳ نفر دعوت به اهدای پلاکت شدند که ۵۰۴ نفر موفق به اهدای پلاکت شدند و این میزان افزایش ۲۵ درصدی نسبت به مدت مشابه پارسال را نشان می‌دهد.
پلاکت برای درمان چه بیمارانی استفاده می‌شود؟
افرادی که به دلایل مختلف دچار کاهش تولید پلاکت یا کاهش تعداد پلاکت در بدن می‌شوند، برحسب نظر پزشک به پلاکت نیاز پیدا می‌کنند.
پلاکت به دو روش تهیه می‌شود. روش مرسوم و کلاسیک این است که خون کامل فرآوری می‌شود و یکی از فرآورده‌های حاصل از آن، پلاکت است؛ اما مقدار پلاکت به‌دست‌آمده از این روش بسیار کم است.
در روش پلاکت‌فرزیس، با استفاده از تجهیزات و دستگاه‌های خاص، خون از بدن فرد خارج می‌شود و وارد دستگاه می‌شود. پلاکت از خون جدا شده و سایر اجزای خون به بدن فرد بازگردانده می‌شود.
این روش جدیدتر است و کیفیت و کارایی بالاتری دارد. بسیاری از پزشکان به استفاده از این روش تمایل پیدا کرده‌اند؛ هم به دلیل سلامت این روش و هم به دلیل تأثیر آن در درمان افرادی که دچار کاهش شدید پلاکت شده‌اند.
وضعیت ذخایر خونی استان چگونه است؟
روزانه ۹۵ تا ۱۰۰ نفر در استان برای اهدای خون مراجعه می‌کنند که به‌طور متوسط ۷۵ نفر موفق به اهدا می‌شوند و بخشی از این اهدا در داخل استان مصرف و بخشی از آن به شبکه ملی ارسال می‌شود تا در مراکز درمانی مرجع یا مراکزی که به دلایل مختلف، مانند جمعیت بیشتر بیماران تالاسمی، مصرف بالاتری دارند، استفاده شود.
وضعیت ایده‌آل این است که ذخیره خون برای تمام گروه‌های خونی در بانک‌های خون و پایگاه انتقال خون، معادل هشت روز مصرف باشد.
بررسی آمارهای گذشته نیز نشان می‌دهد که در ماه‌های بسیار گرم و بسیار سرد سال، میزان مراجعه به دلایل مختلف کاهش می‌یابد. شرایط جوی و محدودیت‌های ناشی از آن، مراجعه را دشوار می‌کند و در فصل سرد سال نیز شیوع بیماری‌های فصلی، محدودیت‌های بیشتری ایجاد می‌کند.
از طرف دیگر، میزان مصرف خون همچنان به قوت خود باقی است. بیماران بستری در بیمارستان‌ها، به‌ویژه بیماران مزمن، بیماران تحت شیمی‌درمانی، مادران باردار و افرادی که در تصادفات و انواع تروما آسیب می‌بینند، همچنان به خون نیاز دارند.
بنابراین، از مردم خواهش می‌کنیم مانند همیشه ما را یاری کنند، برای اهدای خون مراجعه داشته باشند و در صورت برخورداری از شرایط لازم، خون خود را اهدا کنند.
با توجه به فرارسیدن فصل سرد سال، شاخص‌های اهدای خون در استان ما چگونه است؟ آیا وضعیت ما از میانگین کشوری بهتر است؟
در انتقال خون سه شاخص مهم بررسی می‌شود. نخست، میزان اهدای خون به ازای هر هزار نفر جمعیت است. در شهرهایی که پایگاه اهدای خون داریم و امکان اهدای خون فراهم است، این شاخص از متوسط کشوری بالاتر است.
حدود ۶۵ درصد از مردم استان به مراکز ثابت اهدای خون دسترسی ندارند. ما عمدتاً از طریق تیم‌های سیار و در مرکز شهرستان‌ها به این افراد خدمت‌رسانی می‌کنیم.
بر اساس آمار سال گذشته، میزان اهدای خون استان به ازای هر هزار نفر جمعیت ۲۶.۲ بوده، درحالی‌که این شاخص در کشور ۲۷ بوده است. بنابراین، با توجه به پراکندگی جمعیت و شرایط استان، وضعیت ما نزدیک به میانگین کشوری و قابل قبول است.
شاخص دوم، اهدای خون مستمر است. این شاخص یکی از عوامل تضمین‌کننده سلامت خون است؛ زیرا این افراد به‌صورت دوره‌ای آزمایش می‌شوند و مورد معاینه قرار می‌گیرند. هرچه این شاخص بالاتر باشد، به تضمین سلامت خون کمک بیشتری می‌کند.
در استان، سال گذشته حدود ۵۵ تا ۵۶ درصد اهداکنندگان ما مستمر بودند، درحالی‌که این شاخص در کشور حدود ۵۴ درصد است.
شاخص سوم، میزان اهدای خون بانوان بوده که سهم بانوان در استان حدود ۶.۷ درصد است؛ درحالی‌که این شاخص در کشور کمتر از پنج درصد است.
یکی از طرح‌های مهم زیرساختی، پایگاه جامع انتقال خون بیرجند است. آیا خبرهای خوبی در این زمینه داریم و این پایگاه تا پایان امسال افتتاح می‌شود؟
ساختمان جدید انتقال خون آماده بهره برداری است و با کمک سازمان انتقال خون بیش از ۱۴ میلیارد تومان اعتبار برای آن گرفته شده و امیدواریم تجهیزات این ساختمان ظرف سه ماه آینده برسد.
قطعاً وقتی شرایط بهتر باشد، افراد بدون انتظار در صف و با صرف زمان کمتر خون اهدا می‌کنند و طبیعتاً میزان خون‌گیری افزایش می‌یابد. این موضوع به‌ویژه در بیرجند که شاخص اهدای خون مناسبی نسبت به کشور دارد، تأثیر مثبتی خواهد داشت.
در زمینه ناوگان سیار انتقال خون با چالش فرسودگی خودروها مواجه هستیم. برای نوسازی ناوگان چه اقداماتی انجام شده است؟
بله، ما به‌شدت با این مشکل مواجه هستیم. در سال گذشته تلاش‌های زیادی برای نوسازی ناوگان انجام شد، اما امسال با توجه به تغییر قیمت‌ها و آمار و برآوردهایی که داریم، تأمین خودرو دشوارتر شده است.
خرید اتوبوس محدودیت‌هایی دارد و تجهیز آن نیز با توجه به قیمت‌های فعلی هزینه‌بر است. در حال پیگیری هستیم و فعلاً از همان تجهیزات قبلی استفاده می‌کنیم.
کمک‌هایی نیز از سوی خیرین انجام شده است، اما تا رسیدن به هدف موردنظر، احتمالاً با مشکلاتی مواجه خواهیم بود. در حال حاضر نمی‌توانیم قول بدهیم که تجهیزات جدیدی به ناوگان اضافه می‌شود، اما این موضوع را به‌طور جدی پیگیری می‌کنیم.
اگر نکته پایانی دارید، بفرمایید.
اهدای خون بانوان اهمیت زیادی دارد و امیدواریم بانوان استان با اطمینان خاطر برای اهدای خون مراجعه کنند.
همچنین جذب جوانان، به‌ویژه افراد زیر ۳۵ سال، بسیار مهم است. با افزایش سن، سفر و خروج افراد از استان و ابتلا به برخی بیماری‌ها، تعدادی از اهداکنندگان از چرخه اهدای خون خارج می‌شوند. اضافه‌شدن جوانان به جمع اهداکنندگان می‌تواند وضعیت ذخایر خون را پایدار نگه دارد.
نظر شما