به گزارش خبرنگار مهر، نخستین نشست انجمن شعر و ترانه «جَمعِ جُمعه» با حضور جمعی از هنرمندان و شاعران در کانون توحید تهران برگزار شد.
سیدحسین متولیان، مجری برنامه در نخستین نشست انجمن شعر و ترانه «جَمعِ جُمعه»، با اشاره به اهداف شکل‌گیری انجمن «جَمعِ جُمعه» اظهار کرد: هدف این انجمن آن است که دست‌کم یک جمعه در هر ماه را از تعطیلی صرف خارج کنیم و با گردهمایی فعالان حوزه‌های فرهنگ، ادبیات، هنر و رسانه، فرصتی برای گفت‌وگو و فعالیت مشترک فراهم آوریم.
وی با بیان اینکه شعر و ادبیات محور اصلی این گردهمایی است، افزود: ما مردمان شعر، کلمه و ادبیات هستیم و تلاش می‌کنیم در نشست‌های این انجمن، علاوه بر شعر و ترانه، به موضوعاتی مانند موسیقی، رسانه، گویندگی و شیوه‌های صحیح شعرخوانی نیز بپردازیم.
متولیان با اشاره به حضور چهره‌هایی از حوزه‌های مختلف فرهنگی، هنری، سیاسی و حقوقی در این نشست گفت: یکی از ویژگی‌های این جمع، گردهمایی افراد و گروه‌هایی با تجربه‌ها و زمینه‌های کاری متفاوت است. قرار نیست یک نفر متکلم وحده باشد؛ همه کسانی که در این جمع حضور دارند، در شکل‌گیری و پیشبرد آن سهم دارند.
مجری برنامه در ادامه با اشاره به جایگاه آیین‌ها در فرهنگ ایرانی بیان کرد: دورهم‌نشینی ایرانیان تنها به آیین‌های مذهبی محدود نمی‌شود؛ نوروز و شب یلدا نیز از آیین‌هایی هستند که مردم را کنار یکدیگر جمع می‌کنند. در این آیین‌ها، فرهنگ و معنویت همواره جایگاه ویژه‌ای داشته‌اند.
وی ادامه داد: در سفره‌های ایرانی، کتاب نیز حضوری پررنگ داشته است؛ از شاهنامه‌خوانی در آیین‌های ملی تا حضور قرآن در لحظه تحویل سال. این پیوند نشان می‌دهد که ادبیات و کتاب بخشی از حافظه فرهنگی و هویت ایرانیان است.
متولیان ابراز امیدواری کرد که انجمن «جَمعِ جُمعه» بتواند با سرزدن به آیین‌های ایرانی و توجه به ظرفیت‌های فرهنگی و ادبی آن‌ها، زمینه‌ای برای ارتباط بیشتر فعالان این حوزه‌ها فراهم کند.
وی همچنین از احتمال برگزاری کارگاه‌های تخصصی در ادامه فعالیت‌های انجمن خبر داد و گفت: در برخی نشست‌ها می‌توان به شعرخوانی در رسانه، گویندگی و قواعد حرفه‌ای شعرخوانی پرداخت و در صورت فراهم‌شدن شرایط، جلسات را به شکل کارگاهی ادامه داد.
دلیل خلق جهان است، جان به قربانش
محمودحبیبی کسبی در این نشست، قصیده خود در مدح حضرت فاطمه زهرا(س) را به ایشان تقدیم کرد و گفت: «بخش‌هایی از قصیده در مدح خاتون دو سرا، فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، پیشکش می‌کنم»:
حیات گرم طواف است دور ایوانش
دلیل خلق جهان است، جان به قربانش
ز ملک تا ملکوت آیت کرامت اوست
نشسته‌اند دو عالم به خان احسانش
وجود عالم و آدم همه طفیل زنی است
کدام زن؟ همه هست و نیست حیرانش
چه دختر، ام‌ابی‌هاش خوانده پیغمبر
چه همسر، انسیه خاص شیر یزدانش
جهان شکفته الطاف مادرانه اوست
چه مادری که دم کربلا ز دامانش
بتول، راضیه، مرضیه، فاطمه، زهرا
چه خوانمش همه نور است نام عنوانش
امامت، آیینه او، نبوت، آیه او
ائمه تسلیمش، انبیا مسلمانش
کلیم یک شرر از آتش محبت اوست
مسیح یک نفس از نسخه‌های درمانش
به ذوق، مریم و حوا و آسیه خدمش
به شوق هاجر و راحیل و ساره دربانش
به آسمان بنگر نقش فرش خانه او
به کهکشان بنگر کوچه چراغانش
فرود آمده خورشید با هزار امید
مگر حساب شود شمعی از شبستانش
پس از معلمی مشق وحی جبرائیل
شده است لایق شاگردی دبستانش
دو نیمه کرد به یک خطبه حق و باطل را
کدام خطبه؟ بخوان ذوالفقار برانش
کنایه بود فدک بر بیان حق، ورنه
فدک که هیچ، فلک چیست خاک گلدانش
گلش لطیف‌تر از روح بود و رختش نور
حجاب رایحه پوشیده بود ریحانش
به حیرتم که چگونه ز هم نپاشیده است
در آن دقیقه که افلاک دیده گریانش
اگر به هستی هجده بهار فرصت داد
شکوفه است ازل تا ابد به بستانش
اگر به عالم هجده قصیده رخصت داد
دو مصرع است زمین و زمان به دیوانش
همین که لب طلب باز کرد و خواست انار
ملک دوید فلک تا فلک به فرمانش
به یمن چرخش دستاس اوست چرخ فلک
تنور اوست فلک، ماه قرصی از نانش
سه روز نان به اسیر و یتیم و مسکین داد
گرسنه ماند خودش، سیر رفت مهمانش
اگرچه خانه خودش از گرسنگی پر بود
ولی نرفت کسی دست خالی از خانه‌اش
وَیُطْعِمُونَ طَعامَش هنوز هم برپاست
که حل عطاست همه آیه‌های قرآنش
هنوز نیز در این عصر خشک‌سالی لطف
امید بسته دل ما به لطف بارانش
همیشه سایه مادر پناه آخر ماست
ولی کجاست خدایا مزار پنهانش
نهان مزارش و پیداست مهر مادریش
به هر شهید که بی‌سر رسد به سامانش
چنان که مویه‌کنان رفت روز عاشورا
به قتلگاه حسینش، عزیز عطشانه‌اش
رود به لطف به بالین غربت شهدا
که مادرانه شود شاهد شهیدانش
خوشا به حال شهیدان که وقت جان دادن
نهادند غریبان سر به دامانش
به غبطه می‌نگرم در جوان لاله‌رخی
که با محبت زهرا گذشته از جانش
به قول شاهد تاریخ، نسل اندر نسل
خم غدیر به کف می‌رویم قربانش
فدائیان فقط اهل‌بیت زهراییم
به اهل‌بیت غیور است قوم سلمانش
زدیم در دل آتش به رمز یا زهرا
نشسته‌ایم خلیلانه در گلستانش
به زیر سایه‌اش ایران ما حرم شده است
پناه مردم ما گنبد خراسانش
در این وطن همه دلدادگان فاطمه‌ایم
به نام فاطمه پیروز باد ایرانش
۱۰۵ کودک جانباز میناب را دریابیم
سارا شیرازی، فعال حوزه زنان و وکیل، با اشاره به تجربه دیدار با خانواده شهدای جنگ و کودکان شهید و جانباز میناب گفت: آنچه در این روزها بیش از هر چیز قلبم را تحت تأثیر قرار می‌دهد، پیوند عمیق مردم با ایران و ایستادگی آنان با وجود همه فشارها و داغ‌های سنگین است.
شیرازی در این نشست با اشاره به تأثیر فضای فرهنگی و اشعار خوانده‌شده بر احساسات حاضران اظهار کرد: این روزها حضور در جمعی که بتوانم در آن شعرهایی بشنوم که قلبم را تکان می‌دهند، برایم یک نیاز است. پیش از نهم اسفند، شاید وقتی نام ایران را می‌شنیدم، به این اندازه عمیق به آن فکر نمی‌کردم؛ اما از آن روز به بعد، احساس می‌کنم ایران با ضربان قلب من پیوند خورده است.
وی با اشاره به مأموریت‌های شغلی خود در مرکز وکلای قوه قضائیه و حضور در کنار خانواده‌های شهدا افزود: در این مدت توفیق داشتیم با خانواده شهدای میناب و دیگر نقاط کشور، از جمله سیریک، گوستک، جاسک، لارک و لار، دیدار کنیم؛ خانواده‌هایی که عزیزانشان، چه نظامی و چه شهروند عادی، بدون آنکه تصور کنند چه اتفاقی در انتظارشان است، از میان آنان رفتند.
این فعال حوزه زنان با اشاره به تصویری که از تهران در قالب عبارت «تهران ما جانباز شد» دریافت کرده بود، گفت: هر شب به این فکر می‌کنم که تهران ما در این روزها زخمی بر چهره تحمل کرده و جانباز شده است. باید تلاش کنیم اگر قرار است این جانبازی در تاریخ ماندگار شود، با عزت و سربلندی ایرانی همراه باشد.
شیرازی با اشاره به حضور و گفت‌وگوهای خود در عمان و هند ادامه داد: در این دیدارها از مردم شریف و نجیب ایران گفتیم؛ مردمی که رهبر شهیدمان از مبعوث‌شدن آنان سخن گفته بود و امروز نیز با ایستادگی خود نشان داده‌اند که ملتی برخاسته و استوار هستند. مردم با وجود فشارهای اقتصادی و تفاوت در پوشش و نگاه، همچنان با عشق پرچم سه‌رنگ ایران را به اهتزاز درمی‌آورند و پای این سرزمین ایستاده‌اند.
وی با بیان اینکه تصاویر و روایت‌های مربوط به شهدای میناب در دیدارهای خارجی با واکنش عاطفی حاضران همراه شده است، گفت: هنگامی که در قالب برنامه‌ای با عنوان «سفرای میناب» کوله‌پشتی‌هایی را اهدا می‌کردیم و تصاویر را به مردم نشان می‌دادیم، آنان نیز همراه ما اشک می‌ریختند. در یکی از این نشست‌ها، نمایندگان کشورهای آفریقای جنوبی و اتیوپی با فریاد از ایران به‌عنوان کشوری قهرمان یاد کردند.
این وکیل با اشاره به دیدار خود با خانواده‌های شهدای دانش‌آموز میناب، به روایت کودکی پرداخت که هنوز با فقدان پدرش کنار نیامده است و گفت: این کودک ماکتی از پدرش ساخته است و هر روز صبح، پیش از رفتن به مدرسه، آن را می‌بوسد. وقتی از مدرسه برمی‌گردد، کنار ماکت می‌نشیند و برای پدرش تعریف می‌کند که در مدرسه چه اتفاقی افتاده است؛ گویی هنوز شهادت پدرش را باور نکرده است.
شیرازی ادامه داد: این کودک در دیدار با ما، با همان زبان صمیمی خودش می‌گفت که می‌خواهد ترامپ بمیرد. صدای او و این جمله‌اش همچنان در گوشم طنین‌انداز است.
وی همچنین با اشاره به مادران شهدای میناب و حضور آنان در کنار مزار فرزندانشان تأکید کرد: وقتی چهره پدران و مادران شهدای میناب را می‌بینید، عمق این داغ را در وجودشان احساس می‌کنید. با وجود این اندوه سنگین، آنان با مهمان‌نوازی و خون‌گرمی مردم جنوب از دیگران استقبال می‌کنند؛ اما خواسته اصلی‌شان، انتقام خون فرزندان شهیدشان است.
شیرازی با تأکید بر ضرورت توجه به وضعیت کودکان آسیب‌دیده میناب گفت: نباید از ۱۰۵ کودک جانباز این شهر غافل شویم؛ کودکانی که برخی از آنان با آسیب‌های جدی جسمی، از جمله صدمه به چشم یا از دست دادن توان حرکتی اندام‌ها، مواجه شده‌اند.
این فعال حوزه زنان در ادامه با اشاره به مضامین اشعار خوانده‌شده در مدح حضرت فاطمه زهرا(س) و پیوند آن با مصائب اهل‌بیت(ع) گفت: وقتی از آن در چوبی، شعله آتش و پهلوی حضرت زهرا(س) سخن گفته می‌شود، ذهن و قلب ما به سوی آن مصائب می‌رود؛ اما نباید از رنج کودکان میناب و خانواده‌های داغ‌دیده امروز نیز غافل شویم.
وی با توصیف میناب به‌عنوان «کربلای امروز» افزود: وقتی به میناب می‌روید و کوله‌پشتی‌ها و لباس‌های پاره‌پاره کودکان شهید را می‌بینید، عمق این مصیبت را درک می‌کنید. همان‌طور که یادآوری کربلا اشک را در چشم‌ها جاری می‌کند، دیدن نشانه‌های این حادثه نیز دل انسان را می‌لرزاند.
به روز حشر که دار و ندارمان زهراست
مرتضی حیدری آل‌کثیر در این نشست، غزلی با محوریت ایران و قصیده‌ای در مدح حضرت فاطمه زهرا(س) خواند و ابیات خود را به پیشگاه صدیقه طاهره تقدیم کرد.
او پیش از خواندن غزل خود گفت: «غزلی می‌خوانم و ابیات ایران را تقدیم محضر صدیقه طاهره می‌کنم.»
غزل ایران
می‌خواستم به پنجره‌ای اقتدا کنم
آغوش در برابر خورشید وا کنم
در خانه قدیمی دنیا کنار تو
تنها به عطر آمدنت اکتفا کنم
یک تکه آسمان بخرم هر سپیده‌دم
تا خرج میهمانی گنجشک‌ها کنم
اما نمی‌شد، آه، نمی‌شد به سادگی
راز تو را برای جهان برملا کنم
اما چه خوب می‌شد اگر ماه من تو را
امشب در این مکاشفه دریا صدا کنم
حالا که قسمتم نشد از عشق جرعه‌ای
باید برای خود عطشی دست‌وپا کنم
حالا که جست‌وجوی تو را مشق می‌کنم
از من مخواه نیمه‌تمامش رها کنم
چون صخره، گرچه صخره موجم، بخوان مرا
تا خویش را به خاطر تو جابه‌جا کنم
ای من، من شناگر ترسو، بیا تو را
با فوت‌وفن غرق شدن آشنا کنم
قصیده در مدح حضرت فاطمه زهرا(س)
حیدری آل‌کثیر پیش از قرائت قصیده خود در مدح حضرت زهرا(س) گفت: «برای حضرت صدیقه طاهره، قبل از اینکه قصیده را بخوانم، بخشی از چند بیت را تقدیم می‌کنم.»
از ابتدای غزل انتها نوشته شده است
کجاست نام تو آخر کجا نوشته شده است
چنان به وحی نگاه تو سرسپرده دلم
که با اجازه‌ات این بیت‌ها نوشته شده است
گل محمدی حضرت خدیجه
چقدر به چهره تو به نام خدا نوشته شده است
به دست‌خط سرشک تو روی بال ملک
دو جلد مصحف سبز دعا نوشته شده است
فدک مساحت دل‌های بی‌قرار علی است
که روشن است به نام شما نوشته شده است
چکیده خون تو بر صفحه‌صفحه تاریخ
و با چکیده آن کربلا نوشته شده است
به خَلق نیت پیدایش جهان زهراست
به خُلق سیرت پاک پیامبران زهراست
به صبر صابر بی‌بدیل در ملکوت
که قبل خلق شدن داده امتحان زهراست
از این انعکاس خداوندی دلش پیداست
که بر سریر مکان، سرّ لامکان زهراست
خزینه نفحات بهشت و خلد برین
خزانه صلوات فرشتگان زهراست
طلیعه گل خلقت، کتیبه عفت
طبیبه غم و اندوه انس و جان زهراست
علی‌ست نفس محمد، اگر حسین و حسن دانی
دو نور دیده پیغمبرند و جان زهراست
خلاصه آنچه که روشن شده است نیرویی
که قطب عالم را می‌دهد تکان زهراست
خوشا نسیم که عطر قنوت فاطمه است
خوشا شکوفه که معنای نام آن زهراست
خوشا پرنده که بی‌واژه ذکر می‌گوید
و آنکه می‌بردش سوی آسمان زهراست
پر از شکوفه و باران شده است سفره خاک
از آن زمان که شنیده است میهمان زهراست
کسی که خانه او پایتخت معجزه‌ها
کسی که مصحف را بوده ترجمان زهراست
قلم چگونه نلغزد، بیان چه عرض کند
حروف و معنی و اندیشه بی‌گمان زهراست
و عالمان به علم صفات می‌دانند
که صبح حق را رشته میان زهراست
مراسم خون به توحید ذات می‌دانند
نشان نور علی نور بی‌نشان زهراست
برابر آمده با صد قیام یک قدمش
برای حق علی، تیغ خطبه‌خوان زهراست
شکست در شب تطهیر او علی
گویی که نغمه لب او دم‌به‌دم بمان زهراست
و ناله دل او، وا محمدا، بنگر
که بر دو دست من این مادر جوان زهراست
بگیر امانت خود را، الا رسول خدا
چگونه شرح دهم آخر، این همان زهراست
به شیعیان مقاوم در انتظار فرج
بگو که آینه آخرالزمان زهراست
به صاحب ذکر یا علی مدد سوگند
به وقت شدت عسرت مددرسان زهراست
و هر کجا که به نام حسین روضه به‌پاست
یقین بدان که در آن روضه میزبان زهراست
به بوی یاس معطر شود صحیفه ما
به روز حشر که دار و ندارمان زهراست
چون شمع قطره‌قطره وجود تو آب شد
جواد هاشمی تربت، شاعر، در این نشست یک رباعی مهدوی و غزلی در سوگ حضرت فاطمه زهرا(س) خواند.
با رعایت فتح و نصر خواهد آمد
بنیان‌کن کاخ و قصر خواهد آمد
و شمس جمال دوست خواهد تابید
والعصر، ولی‌عصر خواهد آمد
هاشمی تربت در ادامه، غزلی در رثای حضرت صدیقه طاهره(س) خواند و گفت: «شاید این غزل را بعضاً در جلسات و محافل مربوط به حضرت صدیقه طاهره سلام‌الله‌علیها شنیده باشید.»
چون شمع قطره‌قطره وجود تو آب شد
آخر دعای نیمه‌شبت مستجاب شد
پروانه‌وار دور تو گشتم ولی دریغ
پروانه ماند و در بر او شمع آب شد
با بودنت سلام علی یک جواب داشت
آن یک سلام هم پس از این بی‌جواب شد
با من حساب داشت عدو از غدیر خم
از من تو را گرفت و دگر بی‌حساب شد
یاد جوانی تو مرا پیر می‌کند
آخر چه کس خمیده به عهد شباب شد
خانه‌نشین روز، او؛ خانه‌نشین شب
گرچه علی بدون تو خانه‌خراب شد
گلچین به طعنه گفت که دیدی به دست من
هر غنچه تو پرپر و هم گل گلاب شد
دیگر شبی به خواب دو چشمم نمی‌رود
چون چشم تو برای همیشه به خواب شد
نظر شما