خبرگزاری مهر، گروه استانها: چهار سال پس از آغاز اجرای نهضت ملی مسکن، هزاران خانوار در کهگیلویه و بویراحمد همچنان چشم‌انتظار تحویل واحدهای مسکونی خود هستند، طرحی که با هدف تأمین مسکن برای خانوارهای فاقد خانه، کاهش فشار هزینه‌های اجاره‌نشینی و تسهیل دسترسی اقشار متوسط و کم‌درآمد به سرپناه مناسب آغاز شد، اما در مسیر اجرا با مشکلاتی از جمله تأمین زمین، آورده متقاضیان، پرداخت تسهیلات بانکی و تکمیل زیرساخت‌های خدماتی مواجه شده است.
عملیات اجرایی نهضت ملی مسکن در کشور از سال ۱۴۰۰ آغاز شد و در کهگیلویه و بویراحمد نیز ساخت واحدهای این طرح از سال ۱۴۰۱ وارد مرحله اجرایی شد، در چارچوب برنامه چهارساله دولت، سهم استان از ساخت مسکن حدود ۴۰ هزار واحد اعلام شده بود، برنامه‌ای که قرار بود با استفاده از ظرفیت‌های مختلف شامل ساخت حمایتی، گروه‌ساخت، خودمالکی شهری و روستایی و سایر شیوه‌های تأمین مسکن محقق شود.
آمارهای منتشرشده از وضعیت ثبت‌نام در استان نشان می‌دهد ۶۲ هزار و ۴۸۰ نفر برای استفاده از ظرفیت‌های نهضت ملی مسکن نام‌نویسی کرده‌اند که شرایط ۱۸ هزار و ۵۱۷ نفر از آنان تأیید شده است. این آمار بیانگر گستردگی تقاضا برای مسکن در استان است، اما فاصله میان ثبت‌نام، تأیید نهایی، تخصیص زمین، آغاز ساخت و تحویل کلید نشان می‌دهد که تحقق هدف خانه‌دار کردن متقاضیان، به عواملی فراتر از ثبت‌نام و تعریف پروژه وابسته است.
در سال‌های اجرای این طرح، بخشی از واحدها از طریق بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، بخشی توسط اداره‌کل راه و شهرسازی و پیمانکاران پروژه‌های حمایتی و بخشی نیز در قالب خودمالکی شهری و روستایی احداث شده‌اند، با این حال، آمارهای منتشرشده درباره واحدهای ساخته‌شده، واحدهای آماده افتتاح و واحدهای تحویل‌شده، در مقاطع زمانی مختلف و میان دستگاه‌های مجری متفاوت است.
بر اساس اعلام مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان در تیرماه ۱۴۰۵ از احداث و تحویل ۳۰۰ واحد مسکن ملی در شهرهای استان از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم خبر داده بود.
همچنین گزارش‌های پیشین اداره‌کل راه و شهرسازی استان از تحویل واحدهایی در دهدشت و گچساران حکایت داشت که این ارقام مربوط به دوره‌ها و مجموعه‌های اجرایی مشخص هستند و نباید بدون بررسی هم‌پوشانی آماری، با یکدیگر جمع شوند.
در تازه‌ترین گزارش‌های مربوط به وضعیت پروژه‌ها در مهرماه ۱۴۰۵ نیز اعلام شده است که ۵ هزار و ۵۳۶ واحد مسکونی در استان به مرحله نهایی نزدیک شده‌اند و در آستانه بهره‌برداری قرار دارند، این آمار، به معنای تحویل قطعی تمام این واحدها به متقاضیان نیست زیرا بخشی از پروژه‌ها برای بهره‌برداری نهایی همچنان به تکمیل شبکه‌های خدماتی، تأمین منابع مالی و انجام مراحل اداری نیاز دارند.
اکنون در شرایطی که چهار سال از آغاز طرح گذشته، مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد از برنامه‌ریزی برای آماده‌سازی و تحویل ۹۲۱ واحد مسکونی تا پایان سال جاری خبر داده است، هدفی که تحقق آن به هماهنگی دستگاه‌های خدمات‌رسان، رفع موانع پرداخت تسهیلات بانکی و تأمین نقدینگی موردنیاز سازندگان وابسته است.
۹۲۱ واحد در برنامه تحویل؛ زیرساخت‌ها و تسهیلات دو مانع اصلی
مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به برنامه بهره‌برداری از ۹۲۱ واحد مسکونی تا پایان سال جاری اظهار کرد: این تعداد سهمیه استان برای بهره‌برداری تا پایان سال است و بر همین اساس، روند آماده‌سازی و تحویل واحدها با برنامه‌ریزی فشرده‌تری دنبال می‌شود.
علی پارسایی افزود: عملیات اجرایی در سایت‌های مختلف آغاز شده، اما در برخی پروژه‌ها عقب‌ماندگی‌هایی وجود دارد و زیرساخت‌های آب، فاضلاب، برق و گاز هنوز به‌طور کامل تکمیل نشده‌اند، با این حال، پیشرفت اجرای زیرساخت‌ها در بیشتر سایت‌ها به بیش از ۸۰ درصد رسیده است و لازم است دستگاه‌های مربوطه شبکه‌های انتقال و خدمات خود را هرچه سریع‌تر تکمیل و به بهره‌برداری برسانند.
مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به تعهدات مالی این اداره‌کل در بخش زیرساخت‌ها گفت: هزینه‌های مربوط به آب و فاضلاب به‌طور کامل و حتی بیش از میزان کارکرد پرداخت شده است و در بخش برق نیز صورت‌وضعیت‌های ارائه‌شده تاکنون پرداخت شده‌اند و در حوزه گاز، با توجه به اینکه این موضوع در تفاهم‌نامه اولیه پیش‌بینی نشده بود که پیگیری‌های لازم برای اجرای زیرساخت‌ها در حال انجام است.
پارسایی ادامه داد: برای تحویل واحدها، همکاری دستگاه‌های خدمات‌رسان ضرورت دارد و شبکه‌های انتقال باید به‌طور کامل به بهره‌برداری برسند تا پس از سکونت مردم، مشکلاتی در تأمین خدمات عمومی ایجاد نشود.
وی با اشاره به برگزاری جلسات هفتگی شورای مسکن استان بیان کرد: این جلسات با هدف بررسی موانع اجرایی و تسریع در تصمیم‌گیری‌ها برگزار می‌شود و وضعیت سایت‌های مختلف، میزان پیشرفت پروژه‌ها، مشکلات پیمانکاران و تعهدات دستگاه‌های خدمات‌رسان در آن مورد بررسی قرار می‌گیرد.
هشدار درباره خطر تعطیلی سایت‌های مسکن
مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد به مشکلات تأمین مالی پروژه‌ها و تأخیر در پرداخت تسهیلات متمم اشاره کرد و گفت: با وجود ابلاغ دستورالعمل‌های جدید تسهیلاتی در سطح کشور، همچنان برخی متقاضیان و سازندگان برای دریافت تسهیلات با مشکل مواجه هستند و وضعیت قراردادهای متمم تعدادی از پروژه‌ها مشخص نشده است.
وی افزود: طبق دستورالعمل ابلاغی، پروژه‌هایی که پیشرفت فیزیکی آن‌ها به بیش از ۶۵ درصد رسیده است، باید برای انعقاد قرارداد متمم و دریافت منابع موردنیاز تعیین تکلیف شوند که در برخی پروژه‌ها، با وجود عبور از این میزان پیشرفت، محدودیت‌های ناشی از بخشنامه‌های داخلی بانک‌ها و نحوه محاسبه پیشرفت فیزیکی، روند پرداخت منابع را با مشکل روبه‌رو کرده است.
پارسایی با اشاره به شرایط پروژه‌های دارای قرارداد با بانک عامل اظهار کرد: عمده پروژه‌های مسکن ملی استان با این بانک قرارداد دارند، اما روند پرداخت تسهیلات متمم در برخی موارد با کندی مواجه شده است که در شرایط تورمی موجود، پرداخت مبالغ محدود و متناسب با مراحل پیشرفت، پاسخگوی نیاز نقدینگی پیمانکاران نیست و ممکن است روند اجرایی پروژه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
وی ادامه داد: در برخی پروژه‌ها، سازندگان برای تأمین هزینه‌های تکمیل واحدها به منابع قابل‌توجهی نیاز دارند که به‌عنوان نمونه، یک پیمانکار برای تأمین تأسیسات ۱۶۰ واحد مسکونی به حدود ۳۰ میلیارد تومان نقدینگی نیاز دارد و تأخیر در تأمین این منابع، ادامه فعالیت اجرایی را دشوار می‌کند.
مدیرکل راه و شهرسازی استان با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده در سطح مدیریت استان گفت: هفته گذشته استاندار در جلسه‌ای با مدیرعامل این بانک در کشور، موضوع مشکلات تسهیلاتی را مطرح کرد و قول مساعد برای پیگیری و حل مشکل دریافت شد که انتظار می‌رود بانک عامل با ارائه راهکاری عملیاتی، وضعیت قراردادهای متمم را مشخص کند تا روند ساخت و تحویل واحدها با اختلال مواجه نشود.
وی با اشاره به عملکرد یکی دیگر از بانک ها در پرداخت تسهیلات متمم نیز گفت: در پروژه‌هایی که به پیشرفت فیزیکی موردنظر رسیده‌اند، این بانک در مواردی با انعقاد قراردادهای متمم و تزریق مابه‌التفاوت تسهیلات همکاری کرده است که انتظار می‌رود سایر بانک‌های عامل نیز برای رفع موانع و تسریع در پرداخت منابع موردنیاز پروژه‌ها اقدام کنند.
وی افزود: در سایت ۱۹۵ واحدی ارم یاسوج، بخشی از واحدها برای دریافت تسهیلات متمم معرفی شده‌اند و در گام نخست، ۷۵ واحد در این مسیر قرار گرفته‌اند که تعیین تکلیف این واحدها می‌تواند به تأمین منابع مالی موردنیاز و تسریع در ادامه عملیات اجرایی کمک کند.
مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد یادآور شد: اگر منابع موردنیاز به‌موقع تأمین نشود، خطر توقف فعالیت در سایت‌های مسکن وجود دارد و از این رو، انتظار می‌رود این بانک ها با همکاری دستگاه‌های مسئول، راهکار فوری و قابل اجرا برای رفع مشکل پرداخت تسهیلات متمم ارائه دهد.
پیشرفت شبکه‌های آب و فاضلاب و ادامه عملیات محوطه‌سازی
وی درباره آخرین وضعیت اجرای زیرساخت‌ها در سایت‌های نهضت ملی مسکن گفت: عملیات اجرای خطوط انتقال آب و فاضلاب در سایت‌های مختلف در حال انجام است و در برخی نقاط، گروه‌های اجرایی ویژه برای تسریع در پیشبرد عملیات به کار گرفته شده‌اند.
وی افزود: در بعضی سایت‌ها، عملیات اجرای خط انتقال از بخش‌های پایین‌دست در حال انجام است تا شبکه به بخش میانی بلوک‌ها برسد و مشکلات موجود در این قسمت نیز برطرف شود.
مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به فعالیت پیمانکاران حوزه آب و فاضلاب بیان کرد: قراردادهای مربوط به اجرای خدمات آب و فاضلاب در سایت‌های مختلف ثبت شده و عملیات اجرایی در حال انجام است که البته در بخشی از عملیات مربوط به تونل، مشکلی برای پیمانکار به وجود آمد که سرعت کار را تا حدودی تحت تأثیر قرار داد، اما این مسئله مانع ادامه فعالیت سایر بخش‌ها نشده است.
وی ادامه داد: عملیات مربوط به آسفالت و محوطه‌سازی نیز در سایت‌های مختلف در حال پیگیری است و لازم است همه بخش‌های اجرایی با هماهنگی بیشتری پیش بروند تا تکمیل ساختمان‌ها و آماده‌سازی محیط پیرامونی آن‌ها هم‌زمان انجام شود.
پارسایی همچنین با اشاره به ضرورت تکمیل شبکه‌های انتقال گفت: ممکن است یک واحد از نظر ساخت‌وساز به مراحل پایانی رسیده باشد، اما تا زمانی که زیرساخت‌های ضروری آن به بهره‌برداری نرسیده باشد، تحویل آن به متقاضی با مشکلاتی همراه است، به همین دلیل، تکمیل شبکه‌های اصلی و فرعی خدمات باید هم‌زمان با آماده‌سازی واحدها دنبال شود.
دستگاه‌های خدمات‌رسان باید مشکلات سایت‌ها را برطرف کنند
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری کهگیلویه و بویراحمد نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به برنامه‌ریزی برای افتتاح حدود ۹۲۱ واحد مسکونی اظهار کرد: با توجه به برنامه‌ریزی انجام‌شده برای بهره‌برداری از این واحدها، لازم است همه دستگاه‌های خدمات‌رسان برای رفع مشکلات زیرساختی سایت‌های مسکن اقدام کنند.
عیسی شهامت با اشاره به اینکه هیچ سایتی نباید بدون پاسخ مشخص درباره مشکلات و موانع موجود مطرح شود، افزود: تعیین تکلیف مشکلات سایت‌ها باید با برنامه زمانی مشخص و مسئولیت‌پذیری دستگاه‌های مرتبط انجام شود تا روند آماده‌سازی و تحویل واحدها با تأخیر بیشتری مواجه نشود.
وی با اشاره به ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و خدمات‌رسان گفت: تکمیل پروژه‌های مسکن صرفاً به ساخت ساختمان‌ها محدود نمی‌شود و برخورداری از آب، برق، گاز، شبکه فاضلاب و سایر خدمات موردنیاز، بخش ضروری فرایند تحویل و بهره‌برداری از واحدهاست.
افزایش تسهیلات از ۶۵۰ به ۸۵۰ میلیون تومان؛ گره تأمین مالی همچنان باز نشده است
یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در نشست‌های شورای مسکن استان، وضعیت تسهیلات بانکی و قراردادهای متمم پروژه‌ها است که بر اساس اظهارات مدیرکل راه و شهرسازی، تسهیلات نهضت ملی مسکن از ۶۵۰ میلیون تومان به ۸۵۰ میلیون تومان افزایش یافته است، اما بخشی از پروژه‌های استان هنوز تمام تسهیلات قبلی خود را نیز دریافت نکرده‌اند.
این موضوع در شرایطی مطرح می‌شود که افزایش هزینه مصالح ساختمانی، دستمزدها، تأسیسات و خدمات فنی، نیاز پروژه‌ها به نقدینگی را افزایش داده است که در چنین شرایطی، تأخیر در پرداخت تسهیلات یا پرداخت منابع در مبالغی که پاسخگوی هزینه‌های جاری نیست، می‌تواند برنامه زمان‌بندی پیمانکاران را با اختلال مواجه کند.
از سوی دیگر، متقاضیان نیز در تأمین آورده‌های موردنیاز با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستند و افزایش هزینه‌های زندگی و فاصله میان توان مالی خانوارها و هزینه تمام‌شده ساخت، ضرورت پیش‌بینی سازوکارهای حمایتی و ارائه اطلاعات شفاف درباره میزان آورده و زمان پرداخت‌ها را بیشتر کرده است.
در این میان، وضعیت پروژه‌های مختلف استان یکسان نیست، برخی سایت‌ها به مراحل پایانی نزدیک شده‌اند و بخش دیگری از پروژه‌ها، از جمله پروژه ۸۴۸ واحدی دهدشت، با عقب‌ماندگی جدی در روند ساخت مواجه‌اند. گزارش منتشرشده در مهرماه ۱۴۰۵ درباره پروژه دهدشت، از پیشرفت فیزیکی حدود ۹ درصدی آن پس از پنج سال حکایت دارد، وضعیتی که نشان می‌دهد نمی‌توان همه پروژه‌های نهضت ملی مسکن استان را با یک الگوی زمانی و اجرایی ارزیابی کرد.
فاصله میان ساخت، آماده‌سازی و تحویل؛ مسئله‌ای فراتر از افتتاح
مرور وضعیت نهضت ملی مسکن در کهگیلویه و بویراحمد نشان می‌دهد که این طرح با چند مسئله مرتبط اما متمایز مواجه است، نخست، پروژه‌هایی هستند که به دلیل مشکلات مالی، تأمین آورده یا محدودیت‌های اجرایی از برنامه عقب مانده‌اند. دوم، واحدهایی که بخش عمده عملیات ساخت آن‌ها انجام شده، اما برای بهره‌برداری نهایی به تکمیل زیرساخت‌ها نیاز دارند. سوم، واحدهایی که مراحل اجرایی را پشت سر گذاشته‌اند و در انتظار انجام فرایندهای اداری و تحویل به متقاضیان هستند.
تفکیک این سه وضعیت برای ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها ضروری است، زیرا اعلام تعداد واحدهای در حال ساخت یا نزدیک به بهره‌برداری، به‌تنهایی تصویر دقیقی از تعداد خانوارهایی که واقعاً صاحب خانه شده‌اند ارائه نمی‌کند.
بر همین اساس، آمار ۵ هزار و ۵۳۶ واحدی که در مهرماه ۱۴۰۵ به‌عنوان واحدهای نزدیک به مرحله نهایی اعلام شده، باید از آمار واحدهای تحویل‌شده تفکیک شود، همچنین برنامه تحویل ۹۲۱ واحد تا پایان سال، یک هدف اجرایی است و تحقق آن به پیشرفت واقعی پروژه‌ها و رفع موانع باقی‌مانده بستگی دارد.
در بخش زیرساخت‌ها نیز پیشرفت بیش از ۸۰ درصدی اعلام‌شده برای بسیاری از سایت‌ها، نشانه‌ای از پیشرفت عملیات است، اما برای تحویل نهایی کافی نیست زیرا شبکه‌های آب و فاضلاب، برق و گاز باید به‌صورت عملیاتی آماده بهره‌برداری باشند و خدمات لازم را به واحدهای مسکونی ارائه دهند.
از طرف دیگر، موضوع تسهیلات متمم به یک مسئله تعیین‌کننده تبدیل شده است، هنگامی که پروژه‌ای از مرز ۶۵ درصد پیشرفت فیزیکی عبور می‌کند، ادامه کار آن به تأمین منابع برای تکمیل تأسیسات، نازک‌کاری و سایر مراحل وابسته است و اگر سازنده نتواند منابع لازم را در زمان مناسب دریافت کند، حتی پروژه‌ای که بخش زیادی از مسیر ساخت را پشت سر گذاشته، ممکن است با تأخیر طولانی مواجه شود.
تحویل ۹۲۱ واحد در گرو تصمیم‌های اجرایی
نهضت ملی مسکن در کهگیلویه و بویراحمد اکنون در مرحله‌ای قرار دارد که بخش مهمی از نتیجه آن به هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، بانک‌ها، پیمانکاران و متقاضیان وابسته است و وعده تحویل ۹۲۱ واحد تا پایان سال می‌تواند بخشی از انتظار متقاضیان را کاهش دهد، اما تحقق آن نیازمند تعیین تکلیف دقیق هر پروژه، تأمین نقدینگی و تکمیل خدمات زیربنایی است.
برگزاری جلسات هفتگی شورای مسکن و تعیین مهلت برای دستگاه‌های خدمات‌رسان، زمانی می‌تواند به نتیجه ملموس منجر شود که مصوبات آن به اقدام اجرایی، زمان‌بندی روشن و گزارش قابل سنجش از پیشرفت کار تبدیل شود، در بخش بانکی نیز تعیین تکلیف قراردادهای متمم و رفع موانع داخلی، به‌ویژه برای پروژه‌های دارای پیشرفت بیش از ۶۵ درصد، از ضرورت‌های ادامه کار است.
در کنار این اقدامات، انتشار آمار یکپارچه و به‌روز از تعداد ثبت‌نام‌کنندگان، افراد تأییدشده، متقاضیان دارای تخصیص، واحدهای در حال ساخت، واحدهای آماده بهره‌برداری و واحدهای تحویل‌شده می‌تواند امکان ارزیابی دقیق‌تر عملکرد دستگاه‌ها را فراهم کند. این آمار باید به تفکیک بنیاد مسکن، راه و شهرسازی، خودمالکی شهری و خودمالکی روستایی منتشر شود تا مشخص باشد هر بخش چه میزان از تعهدات خود را محقق کرده است.
در نهایت، معیار اصلی موفقیت نهضت ملی مسکن، تعداد جلسات برگزارشده یا تعداد واحدهای اعلام‌شده در آستانه افتتاح نیست، بلکه تعداد خانه‌هایی است که با زیرساخت‌های کامل و امکان سکونت واقعی به متقاضیان تحویل داده می‌شوند، برای خانوارهایی که از سال‌های ابتدایی اجرای طرح در انتظار خانه‌دار شدن هستند، زمان‌بندی قابل اتکا، رفع موانع مالی و اعلام شفاف وضعیت پروژه‌ها اهمیت بیشتری از وعده‌های تازه دارد.
اگر دستگاه‌های خدمات‌رسان در مهلت تعیین‌شده مشکلات سایت‌ها را برطرف کنند و بانک‌های عامل نیز منابع موردنیاز پروژه‌ها را به‌موقع پرداخت کنند، امکان نزدیک شدن به هدف تحویل ۹۲۱ واحد تا پایان سال افزایش می‌یابد، در غیر این صورت، حتی پیشرفت بالای ساختمان‌ها نیز ممکن است به معنای پایان انتظار متقاضیان و تحویل کلید خانه‌هایشان نباشد.
نظر شما