به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه جام‌جم نوشت: پیش از آن‌که راهی ویتنام شوند و در رقابت با برترین‌های جهان برای ایران افتخارآفرینی کنند، دل‌شان در مشهد جا مانده بود؛ در چایخانه امام رضا(ع). جایی که آرزوی خادمی داشتند و قول داده بودند اگر حضرت قبول کند این‌بار با مدال‌های طلای‌شان بازگردند. حالا پنج مدال طلا در دست دارند و قصه‌شان، قصه علاقه‌ای است که از سال‌های کودکی آغاز شد؛ از میان کتاب‌ها و کلاس‌ها گذشت و در روزهایی که شرایط جنگی، محدودیت‌ها و حتی صدای موشکباران بخشی از زندگی‌شان شده بود، به قهرمانی جهان رسیدند.
سارینا علم‌پور، محمدحسین حسینی، هیربد فودازی، حسین معصومی و ارشیا میرشمسی‌کاخکی اعضای تیم ملی المپیاد نجوم و اخترفیزیک ایران را می‌گویم؛ نخبه‌هایی که در نوزدهمین دوره المپیاد جهانی این رشته در ویتنام، صاحب مدال طلا شدند تا ایران برای سومین سال پیاپی قهرمان جهان شود. البته افتخار این دوره، تنها به پنج مدال طلای تیم ایران خلاصه نمی‌شود. کسب چند عنوان برتر فردی در کنار قهرمان تیمی، این دوره را به یکی از برجسته‌ترین حضورهای ایران در المپیادهای جهانی تبدیل کرده است. بنا بر اطلاعات ارائه‌شده درباره نتایج این دوره، چنین مجموعه‌ای از افتخارات در یک دوره برای ایران بی‌سابقه بوده است؛ موفقیتی که ابعاد آن را فراتر از شمار مدال‌ها می‌برد. در این میان به صورت اختصاصی، پای صحبت سه نفر از مدال‌آوران نشسته‌ایم.
مسیر قهرمانی با وجود محدودیت‌ها
هیربد فودازی، یکی از پنج مدال‌آور طلای ایران در المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک ۲۰۲۶، علاقه به آسمان و دنیای ستاره‌ها را از دوران دبستان آغاز کرد؛ علاقه‌ای که حالا در ۱۸ سالگی، با کسب مدال طلای یکی از معتبرترین رقابت‌های علمی دانش‌آموزی جهان همراه شده است. دستاورد او در این دوره، به کسب مدال طلا محدود نشد. او کاپ بهترین عملکرد در آزمون تئوری و کاپ برنده مطلق المپیاد را هم به‌دست آورد. دانش‌آموز مدرسه سلام تهران است و امسال قصد دارد در رشته مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف تحصیل کند. فودازی در گفت‌وگو با جام‌جم درباره شروع علاقه‌اش به نجوم می‌گوید: «از دوران دبستان به نجوم علاقه‌مند شدم. مادرم برایم کتاب‌هایی درباره نجوم می‌خرید و همین کتاب‌ها زمینه آشنایی بیشترم با این حوزه را فراهم کردند.»
مسیر رسیدن به المپیاد جهانی، علاوه بر علاقه و مطالعه، به ماه‌ها آمادگی و تمرین نیاز داشت. هیربد درباره این دوره عنوان می‌کند: «بعد از انتخاب اعضای تیم، اردوهای آمادگی به مدت چند ماه برگزار شد. در این اردوها در کلاس‌های آموزشی شرکت کرده، آزمون‌های مختلف را حل می‌کردیم و پس از بررسی آنها، اشکالات‌مان را برطرف می‌ساختیم. برنامه‌های رصدی و فعالیت‌های مربوط به پلنتاریوم (آسمان‌نما) هم بخشی از این دوره بود.» البته روند آماده‌سازی تیم در این مدت بدون محدودیت نبود. به گفته هیربد، بخشی از برنامه‌ها به‌صورت مجازی بود و شرایط جنگی نیز باعث شد امکان اجرای بعضی از فعالیت‌ها فراهم نشود. وی درباره سطح رقابت‌های جهانی امسال نیز معتقد است شرکت‌کنندگان با آمادگی بالایی در مسابقات حاضر شدند. او می‌گوید: «سطح مسابقه نسبتا بالا بود. در کنار رقبای سنتی مثل انگلستان و هند، تیم‌های کره‌جنوبی، چین و خود ویتنام هم قدرتمند ظاهر شدند.»
نجوم زیر موشکباران
حسین معصومی نیز یکی دیگر از مدال‌آوران طلای این تیم، تحصیلاتش را در دبیرستان انرژی اتمی تهران گذرانده است. او نیز در کنار مدال طلای جهانی، کاپ بهترین عملکرد در بخش عملی را از آن خود کرد؛ عنوانی که بر پایه مجموع نمره‌های تحلیل داده و رصد به او رسید. علاقه معصومی به نجوم و ستاره‌شناسی به سال‌های کودکی برمی‌گردد؛ علاقه‌ای که با گذشت زمان جدی‌تر شد و از اوایل پایه دهم، به شکل حرفه‌ای‌تری در مسیر المپیاد نجوم دنبال شد و قرار است امسال در رشته مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف به تحصیلات خود ادامه دهد. برای حسین، ورود به دنیای المپیاد نجوم فقط ادامه یک علاقه قدیمی نبود؛ فرصتی بود تا بیشتر با این حوزه آشنا شود و توانایی‌هایش را در مسیر علمی و تخصصی محک بزند. او درباره چگونگی جدی‌شدن علاقه‌اش به جام‌جم می‌گوید: «در مدارس انرژی اتمی، دوره‌ای با عنوان معارفه المپیاد برگزار می‌شود.
در معارفه‌ای که برای المپیاد نجوم داشتیم، متوجه شدم هم به دلیل ساختار و هم فضا به این رشته علاقه‌مندم. بعد از آن جلسه، علاقه‌ام بیشتر شد و فهمیدم چیزی که از کودکی دوست داشتم، همچنان برایم جذاب و مهم است.» مسیر رسیدن به المپیاد جهانی، به آمادگی فشرده و پیوسته نیاز داشت. حدود چهار ماه مانده به آغاز رقابت‌های جهانی، برنامه آماده‌سازی اعضای تیم به‌طور مستمر دنبال شد؛ دوره‌ای که کلاس‌های مروری، آموزش مباحث تخصصی و برنامه‌های رصدی را دربرمی‌گرفت. در این مدت، اعضای تیم تلاش می‌کردند دانش و مهارت‌های خود را برای حضور در رقابت با برترین دانش‌آموزان جهان تقویت کنند.
با این حال، شرایط جنگی نیز بر روند آماده‌سازی تیم بی‌تأثیر نبود. حسین از دوره‌ای یاد می‌کند که حتی برگزاری کلاس‌ها هم تحت تأثیر فضای پرتنش آن روزها قرار می‌گرفت. او در این‌باره می‌گوید: «این شرایط قطعا روی تمرکز و تداوم کار ما تأثیر می‌گذاشت اما تلاش کردیم تا جایی که ممکن است اثر آن را به حداقل برسانیم. یادم هست در دوران جنگ، حتی هنگام برگزاری بعضی کلاس‌ها صدای موشکباران شنیده می‌شد و این مسأله طبیعتا تمرکز همه را به‌هم می‌زد.» معصومی سطح رقابت‌های جهانی را بالا ارزیابی می‌کند و می‌گوید تیم‌های حاضر با تمام توان خود به میدان آمده بودند. او در عین‌حال، ایران را یکی از مدعیان همیشگی این رقابت‌ها می‌داند.
وقتی علاقه، راه می‌سازد
ارشیا میرشمسی، از دیگر مدال‌آوران طلای تیم ملی المپیاد نجوم و اخترفیزیک ایران، مسیرش را از کنجکاوی‌های کودکی درباره آسمان آغاز کرد؛ از خواندن دایره‌المعارف‌های نجومی و دنبال‌کردن مجله‌های این حوزه تا آشنایی با فیزیک و انتخاب مسیری که سرانجام او را به المپیاد نجوم و اخترفیزیک رساند. البته او در کنار این مدال، رتبه سوم کل این رقابت‌ها را هم به خود اختصاص داد. او نیز همچون دو مدال‌آور دیگر قرار است در دانشگاه صنعتی شریف رشته برق را دنبال کند. برای او، علاقه به نجوم نه حاصل یک اتفاق ناگهانی بلکه نتیجه سال‌ها مطالعه و آشنایی تدریجی با دنیای علم بود.
میرشمسی درباره شکل‌گیری این علاقه به جام‌جم توضیح می‌دهد که از سال‌های ابتدایی زندگی، نجوم یکی از موضوعات مورد توجهش بوده است. مطالعه دایره‌المعارف‌های نجومی و پیگیری مطالب و اخبار این حوزه در مجله‌ها، به‌مرور علاقه او را عمیق‌تر کرد. با ورود به دوره متوسطه، آشنایی‌اش با فیزیک بیشتر شد و همین تجربه، مسیر علمی پیش روی او را روشن‌تر کرد. در نهایت، علاقه به نجوم در کنار کشش او به فیزیک، زمینه را برای انتخاب المپیاد نجوم و اخترفیزیک فراهم کرد. از نگاه ارشیا، علاقه تنها نقطه شروع این مسیر نیست بلکه عاملی است که می‌تواند ادامه دادن آن را در مواجهه با دشواری‌ها ممکن کند. او معتقد است انتخاب رشته و مسیر علمی، زمانی می‌تواند به تجربه‌ای ارزشمند تبدیل شود که بر پایه علاقه شخصی شکل گرفته باشد، نه صرفا تحت تأثیر انتظارات و عوامل بیرونی.
این مدال‌آور طلای جهانی در این‌باره می‌گوید: «متاسفانه یکی از مشکلات رایج، به‌ویژه در کشور ما این است که تصمیم‌گیری‌ها گاهی براساس انگیزه ومیل شخصی انجام نمی‌شود و عوامل بیرونی زیادی بر انتخاب‌ها تأثیر می‌گذارند در حالی‌که اگر مسیر المپیاد را با علاقه عمیق به رشته مورد نظرتان دنبال کنید، این مسیر می‌تواند ساده‌تر و لذت‌بخش‌تر شود. البته علاقه داشتن به یک رشته به این معنا نیست که دیگر سختی‌ای وجود ندارد. حتی کسانی که عاشق رشته‌شان هستند هم در این مسیر با چالش‌های زیادی روبه‌رو می‌شوند اما علاقه می‌تواند تحمل این دشواری‌ها را آسان‌تر کرده و یادگیری را به تجربه‌ای شیرین و ماندگار تبدیل کند.»
به گفته او، در کنار این موارد، دسترسی کامل به منابع علمی از نظر بحث فیلترینگ، می‌تواند ما را یک قدم در مسیر علمی‌مان جلو ببرد. اما حرف ارشیا فقط درباره علاقه و پشتکار و دسترسی کامل به منابع علمی نیست. میرشمسی که اهل مشهد است، به یکی از چالش‌های مهم دانش‌آموزان علاقه‌مند به المپیاد نیز اشاره می‌کند که تفاوت دسترسی به امکانات آموزشی و منابع مطالعاتی در شهرهای بزرگ و کوچک است. به باور او، تمرکز بخشی از کلاس‌ها، منابع و فضای رقابتی المپیاد در شهرهای بزرگ، به‌ویژه تهران، می‌تواند مسیر را برای دانش‌آموزانی که در شهرهای دیگر زندگی می‌کنند دشوارتر کند.
با این‌حال، این تفاوت نباید به معنای کنار گذاشتن رویای شرکت در المپیاد باشد. میرشمسی در توصیه به این دسته از دانش‌آموزان می‌گوید: «من خودم اهل مشهد هستم و می‌خواهم به‌طور خاص با دانش‌آموزانی صحبت کنم که در شهرهای کوچک‌تر زندگی می‌کنند یا ساکن تهران نیستند. درست است که رقابت در فضای المپیاد، با توجه به امکانات گسترده‌تر شهرهای بزرگ، می‌تواند دشوارتر باشد اما از طرف دیگر، اختصاص وقت به مطالعه المپیاد با ریسک‌هایی همراه است؛ ازجمله این‌که ممکن است دانش‌آموز از فضای کنکور و آزمون‌های نهایی فاصله بگیرد. با این‌حال، این مسائل نباید باعث شوند دانش‌آموزان شهرهای کوچک‌تر به‌طور کامل از این مسیر صرف‌نظر کنند.»
نظر شما