خبرگزاری مهر-گروه استانها؛ انگور در شهرستان کیار، به‌ویژه شهر گهرو، از محصولات مهم باغی و یکی از ظرفیت‌های اقتصادی منطقه است؛ ظرفیتی که علاوه بر درآمد باغداران، در فصل برداشت زمینه اشتغال نیروهای کار را نیز فراهم می‌کند. با این حال، افزایش هزینه‌های تولید، دشواری تأمین آب و مشکلات فروش، بهره‌برداری اقتصادی از این محصول را با چالش‌هایی روبه‌رو کرده است؛ چالش‌هایی که در صورت تداوم، می‌تواند بر توان باغداران برای حفظ و توسعه تاکستان‌ها تأثیر بگذارد.
بر اساس اعلام مسئولان بخش کشاورزی، سالانه حدود ۲۶ تا ۲۷ هزار تن انگور در شهرستان کیار تولید می‌شود و پیش‌بینی برداشت این محصول در چهارمحال‌وبختیاری نیز به ۵۴ هزار تن می‌رسد. با وجود این ظرفیت تولیدی، فاصله میان هزینه تمام‌شده و قیمت خرید محصول، محدودیت زیرساخت‌های فرآوری و دشواری مدیریت عرضه، پرسش‌هایی درباره میزان سودآوری باغداری در منطقه ایجاد کرده است.
بررسی وضعیت انگور کیار نشان می‌دهد که پایداری این ظرفیت، تنها به میزان برداشت وابسته نیست؛ بلکه تأمین آب، مدیریت هزینه‌ها، ساماندهی بازار و توسعه صنایع تبدیلی نیز در آن نقش دارند. در این میان، باغداران از فشار اقتصادی تولید می‌گویند و مسئولان، اصلاح ارقام و بهبود زیرساخت‌های کشاورزی و فرآوری را از راهکارهای قابل پیگیری می‌دانند.
هزینه تولید انگور از قیمت خرید کارخانه بیشتر است
سید جلیل حسینی‌نسب، باغدار شهرستان کیار در گفت‌وگو با مهر با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید و مشکلات فروش انگور گفت: کمبود و گرانی آب، افزایش هزینه نهاده‌های کشاورزی و دستمزد کارگران، در کنار محدودیت خریداران و نبود صنایع تبدیلی کافی، باغداران را با مشکلات اقتصادی مواجه کرده است.
وی افزود: برخی باغداران برای آبیاری تاکستان‌های خود ناچار به خرید آب هستند و این موضوع در کنار سایر هزینه‌ها، ادامه فعالیت را برای تعدادی از بهره‌برداران دشوار کرده است. به گفته این باغدار، برخی درختان انگور در سال جاری به دلیل مشکلات تأمین آب خشک شده‌اند؛ مسئله‌ای که علاوه بر تحمیل زیان به باغدار، می‌تواند بر میزان محصول قابل برداشت نیز اثر بگذارد.
حسینی‌نسب با تأکید بر ضرورت حمایت از باغداران در زمینه تأمین آب تصریح کرد: توسعه سامانه‌های آبیاری قطره‌ای، ایجاد زیرساخت‌های مشترک ذخیره آب و بررسی راهکارهای تأمین آب در ماه‌های گرم سال می‌تواند به حفظ باغ‌ها کمک کند. به گفته وی، اجرای این اقدامات باید به‌گونه‌ای باشد که باغداران، به‌ویژه بهره‌بردارانی که توان مالی کمتری دارند، امکان استفاده از روش‌های جدید آبیاری را پیدا کنند.
وی افزایش هزینه گوگرد، سموم و سایر نهاده‌های کشاورزی را از دیگر مشکلات تولید دانست و گفت: هزینه‌های باغداری افزایش یافته است، اما قیمت فروش محصول متناسب با این افزایش رشد نمی‌کند و همین مسئله درآمد تولیدکنندگان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. به گفته این باغدار، هزینه‌های مربوط به نگهداری تاکستان و تأمین نهاده‌ها در کنار دستمزد کارگران، فشار مالی قابل توجهی بر تولیدکنندگان وارد می‌کند.
این باغدار هزینه تولید هر کیلوگرم انگور را با احتساب دستمزد کارگری حدود ۶۰ هزار تومان برآورد کرد و افزود: قیمت خرید کارخانه پایین‌تر از این میزان است و باغدار نمی‌تواند محصول خود را با قیمتی متناسب با هزینه‌های تولید به فروش برساند. از این منظر، افزایش میزان برداشت به‌تنهایی تضمین‌کننده درآمد بیشتر نیست و اگر قیمت فروش هزینه‌های تولید را پوشش ندهد، تداوم فعالیت باغداری با دشواری همراه خواهد شد.
حسینی‌نسب محدودبودن شمار خریداران را از دیگر مشکلات بازار برشمرد و اظهار کرد: افزایش تعداد واحدهای فرآوری می‌تواند رقابت میان خریداران را تقویت کند و فرصت‌های بیشتری برای فروش محصول در اختیار باغداران قرار دهد. به گفته وی، هنگامی که گزینه‌های محدودی برای فروش وجود داشته باشد، قدرت انتخاب تولیدکننده کاهش می‌یابد و امکان عرضه محصول با قیمت مناسب نیز محدودتر می‌شود.
وی توسعه فرآوری انگور و تولید محصولاتی مانند کشمش و شیره انگور را راهی برای افزایش ارزش افزوده دانست و ادامه داد: ایجاد امکان فرآوری در منطقه می‌تواند وابستگی باغداران به فروش انگور تازه را کاهش دهد. چنین ظرفیتی می‌تواند بخشی از محصول را به فرآورده‌هایی تبدیل کند که امکان عرضه در بازارهای متفاوت را دارند و از وابستگی کامل درآمد باغدار به شرایط فروش محصول تازه بکاهند.
این باغدار همچنین نبود تشکل منسجم برای ساماندهی فروش را یکی از موانع عرضه مناسب محصول عنوان کرد و گفت: گاهی انگور باغداران به‌صورت هم‌زمان به بازارهایی مانند اصفهان، نجف‌آباد و قم ارسال می‌شود که افزایش حجم عرضه در یک بازه زمانی کوتاه می‌تواند بر قیمت فروش اثر بگذارد.
به گفته وی، هماهنگی در زمان برداشت و ارسال محصول می‌تواند از عرضه نامنظم و تمرکز حجم زیادی از انگور در یک بازار جلوگیری کند.
حسینی‌نسب با تأکید بر ضرورت تشکیل تعاونی یا تشکل تخصصی باغداران افزود: چنین مجموعه‌ای می‌تواند در هماهنگی زمان عرضه، مذاکره با خریداران، کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و بهبود بسته‌بندی نقش مؤثری داشته باشد. همچنین، تجمیع بخشی از ظرفیت تولید باغداران می‌تواند زمینه مذاکره منسجم‌تر با خریداران را فراهم کند و پیگیری مسائل مشترک تولیدکنندگان را آسان‌تر سازد.
وی همچنین بر لزوم توجه به کیفیت انگور در فرایند خرید تأکید کرد و گفت: درجه‌بندی محصول و تعیین قیمت متناسب با کیفیت می‌تواند انگیزه باغداران را برای تولید محصول مرغوب‌تر افزایش دهد. از سوی دیگر، بسته‌بندی مناسب نیز در حفظ کیفیت محصول هنگام انتقال به بازار اهمیت دارد؛ زیرا آسیب‌دیدگی انگور در زمان جابه‌جایی می‌تواند از کیفیت ظاهری آن بکاهد و فروش محصول را دشوارتر کند.
سالانه ۲۶ تا ۲۷ هزار تن انگور در کیار تولید می‌شود
کوروش رضایی، رئیس جهاد کشاورزی شهرستان کیار در گفت‌وگو با مهر با اشاره به ظرفیت تولید انگور در این شهرستان گفت: سالانه حدود ۲۶ تا ۲۷ هزار تن انگور در کیار تولید می‌شود؛ ظرفیتی که با وجود اهمیت آن در بخش کشاورزی منطقه، با چالش‌هایی در زمینه هزینه‌های تولید، بازاریابی و فروش همراه است.
وی با اشاره به برآورد هزینه تولید و آماده‌سازی محصول برای عرضه به بازار افزود: هزینه هر کیلوگرم انگور با احتساب دستمزد کارگری، بسته‌بندی و انتقال محصول به بازار، حدود ۶۵ هزار تومان برآورد می‌شود. این برآورد نشان می‌دهد که برای بررسی وضعیت اقتصادی تولید انگور، تنها هزینه‌های داخل باغ کافی نیست و مخارج آماده‌سازی و رساندن محصول به بازار نیز باید در محاسبات لحاظ شود.
رئیس جهاد کشاورزی شهرستان کیار قیمت خرید انگور از سوی کارخانه بهنوش در سال جاری را حدود ۴۱ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم اعلام کرد و ادامه داد: درباره این نرخ، توافق رسمی و امضاشده‌ای وجود نداشته است. بنابراین، این رقم باید به‌عنوان قیمت اعلام‌شده مورد اشاره قرار گیرد و نباید آن را معادل نرخ قطعی و مورد توافق همه طرف‌ها دانست.
رضایی با اشاره به وضعیت زیرساخت‌های فرآوری انگور در شهرستان اظهار کرد: کارخانه بهنوش تنها واحد فرآوری انگور در کیار است و ظرفیت انبار آن حدود چهار هزار تن اعلام شده است؛ درحالی‌که تولید سالانه شهرستان به حدود ۲۶ تا ۲۷ هزار تن می‌رسد.
وی تأکید کرد: ظرفیت انبار با میزان خرید یا ظرفیت فرآوری سالانه کارخانه متفاوت است؛ با این حال، توسعه زیرساخت‌های نگهداری و فرآوری می‌تواند در مدیریت بهتر محصول و کاهش مشکلات عرضه مؤثر باشد. به گفته وی، بررسی ظرفیت‌های موجود و نیازهای بخش تولید می‌تواند در برنامه‌ریزی برای استفاده بهتر از محصول برداشت‌شده اهمیت داشته باشد.
رئیس جهاد کشاورزی شهرستان کیار با اشاره به اهمیت زمان عرضه محصول افزود: انگور محصولی است که شرایط بازار در زمان برداشت بر نحوه فروش آن اثر می‌گذارد و در صورت محدودبودن امکانات نگهداری و فرآوری، باغداران ممکن است برای عرضه محصول تازه با محدودیت بیشتری روبه‌رو شوند. ازاین‌رو، توسعه امکانات مرتبط با نگهداری و فرآوری باید در کنار برنامه‌ریزی برای بازاررسانی مورد توجه قرار گیرد.
رضایی دیررس‌بودن برخی ارقام انگور را از دیگر چالش‌های تولیدکنندگان دانست و گفت: زمان رسیدن محصول بر شرایط عرضه و میزان تقاضای بازار تأثیر می‌گذارد؛ ازاین‌رو، اصلاح ارقام و انتخاب گونه‌های متناسب با شرایط منطقه و نیاز بازار باید مورد توجه قرار گیرد. انتخاب ارقام جدید، در عین حال، نیازمند بررسی کارشناسی است تا سازگاری آن‌ها با اقلیم منطقه و شرایط باغ‌ها در نظر گرفته شود.
وی توسعه آبیاری نوین و بهبود روش‌های مدیریت باغ‌ها را نیز از محورهای مهم ارتقای بهره‌وری برشمرد و خاطرنشان کرد: بهبود شرایط تولید و بازاریابی، در کنار تقویت زیرساخت‌های فرآوری، می‌تواند به استفاده بهتر از ظرفیت انگور شهرستان کمک کند. از نگاه بخش کشاورزی، توجه هم‌زمان به مسائل تولید و فروش اهمیت دارد؛ زیرا افزایش محصول زمانی به تقویت اقتصاد باغدار منجر می‌شود که امکان عرضه مناسب آن نیز فراهم باشد.
۲ هزار نفر در فصل برداشت انگور اشتغال دارند
محمدکاظم محمدی، فرماندار شهرستان کیار در گفت‌وگو با مهر با اشاره به نقش باغداری در اشتغال منطقه گفت: در فصل برداشت انگور، حدود دو هزار نفر به‌صورت مستقیم در فعالیت‌های مرتبط با این محصول مشغول به کار می‌شوند؛ موضوعی که اهمیت حفظ باغ‌ها و پایداری تولید را در اقتصاد محلی نشان می‌دهد.
وی افزود: اشتغال ایجادشده در فصل برداشت، یکی از جنبه‌های اقتصادی تولید انگور در شهرستان است و تداوم این فرصت‌ها به حفظ ظرفیت باغ‌ها و بهبود شرایط فعالیت باغداران وابسته است. از این منظر، مشکلاتی که تولید را با محدودیت روبه‌رو می‌کند، می‌تواند علاوه بر درآمد صاحبان باغ‌ها، بر فرصت‌های کاری مرتبط با برداشت محصول نیز اثرگذار باشد.
فرماندار شهرستان کیار با اشاره به وضعیت آبیاری باغ‌ها تصریح کرد: در برخی باغ‌های شهرستان همچنان از روش‌های سنتی آبیاری استفاده می‌شود و توسعه سامانه‌های آبیاری نوین و تحت فشار می‌تواند به مدیریت بهتر منابع آب و افزایش بهره‌وری کمک کند، همچنین استفاده از روش‌های کارآمدتر آبیاری، به‌ویژه در شرایط محدودیت منابع آب، از موضوعاتی است که باید در برنامه‌ریزی برای حفظ تاکستان‌ها مورد توجه قرار گیرد.
محمدی با اشاره به ضرورت اصلاح باغ‌ها ادامه داد: جایگزینی ارقام دیررس با ارقام زودرس، در صورت سازگاری با شرایط اقلیمی منطقه، می‌تواند امکان عرضه محصول در زمان مناسب‌تری را فراهم کند و بخشی از مشکلات فروش را کاهش دهد.
به گفته وی، زمان رسیدن محصول یکی از عوامل اثرگذار بر بازاریابی است و انتخاب ارقام مناسب می‌تواند به هماهنگی بیشتر زمان برداشت با شرایط بازار کمک کند.
وی تأکید کرد: انتخاب ارقام جدید باید با نظر کارشناسان بخش کشاورزی و متناسب با شرایط منطقه انجام شود تا باغداران بتوانند از ظرفیت تولیدی باغ‌های خود به شکل مؤثرتری استفاده کنند. در این فرایند، توجه به شرایط آب‌وهوایی، وضعیت باغ‌ها و نیاز بازار اهمیت دارد تا اصلاح ارقام به تصمیمی متناسب با شرایط واقعی تولید تبدیل شود.
فرماندار شهرستان کیار خاطرنشان کرد: با توجه به نقش انگور در ایجاد اشتغال فصلی، حفظ تاکستان‌ها و بهبود شرایط تولید می‌تواند به استمرار فرصت‌های شغلی و تقویت فعالیت‌های کشاورزی در شهرستان کمک کند. بنابراین، برنامه‌ریزی برای این محصول باید علاوه بر میزان برداشت، آثار اقتصادی و اشتغال‌زایی آن را نیز در نظر بگیرد.
توسعه صنایع تبدیلی برای افزایش ارزش افزوده انگور ضروری است
حسین بهرامی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال‌وبختیاری در گفت‌وگو با مهر با اشاره به ظرفیت تولید انگور در استان گفت: پیش‌بینی می‌شود امسال ۵۴ هزار تن انگور در چهارمحال‌وبختیاری برداشت شود و حدود چهار هزار و ۷۰۰ هکتار از باغ‌های استان به کشت این محصول اختصاص دارد.
وی افزود: شهرستان کیار، به‌ویژه شهر گهرو، از مراکز مهم تولید انگور در استان است و حفظ این ظرفیت به برنامه‌ریزی در حوزه تولید، عرضه و فرآوری نیاز دارد. میزان تولید استان و سهم شهرستان کیار نشان می‌دهد که انگور از محصولات مهم باغی منطقه به شمار می‌رود؛ ازاین‌رو، فراهم‌کردن شرایط مناسب برای فروش و تبدیل محصول می‌تواند در بهره‌برداری اقتصادی از این ظرفیت نقش داشته باشد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به محدودیت زیرساخت‌های فرآوری انگور تصریح کرد: توسعه صنایع تبدیلی و ایجاد زیرساخت‌های مکمل می‌تواند به افزایش ارزش افزوده محصول و کاهش وابستگی به فروش انگور تازه کمک کند. به گفته وی، فرآوری محصول این امکان را فراهم می‌کند که بخشی از تولید به فرآورده‌های متنوع تبدیل شود و زنجیره ارزش انگور در منطقه گسترش یابد.
بهرامی با تأکید بر اهمیت تکمیل زنجیره تولید تا بازار افزود: برخورداری از ظرفیت تولید بالا زمانی می‌تواند به سودآوری پایدار منجر شود که امکانات لازم برای نگهداری، فرآوری و عرضه محصول نیز متناسب با نیاز تولیدکنندگان توسعه پیدا کند. محدودبودن واحدهای فرآوری، ضرورت بررسی ظرفیت‌های موجود و شناسایی نیازهای تکمیلی این بخش را بیشتر می‌کند.
وی دیررس‌بودن برخی ارقام را از عوامل مؤثر بر دشواری بازاریابی انگور دانست و ادامه داد: رسیدن محصول در زمانی که تقاضای بازار کاهش پیدا می‌کند، می‌تواند شرایط فروش را برای باغداران دشوارتر کند؛ بنابراین، اصلاح و جایگزینی ارقام باید متناسب با شرایط منطقه و نیاز بازار دنبال شود. در این زمینه، زمان برداشت تنها یک موضوع فنی در تولید نیست، بلکه می‌تواند بر نحوه عرضه و امکان فروش محصول نیز تأثیر بگذارد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به برنامه‌های اصلاح باغ‌ها اظهار کرد: طرح‌هایی برای پیوند و جایگزینی ارقام با گونه‌های زودرس، پربازده و بازارپسند در نظر گرفته شده است تا ضمن بهبود بهره‌وری تولید، امکان عرضه محصول در زمان مناسب‌تری فراهم شود. اجرای این برنامه‌ها باید با درنظرگرفتن شرایط اقلیمی و نیازهای باغداران انجام شود تا ارقام جایگزین با وضعیت منطقه تناسب داشته باشند.
بهرامی خاطرنشان کرد: تقویت زیرساخت‌های فرآوری و تولید محصولات متنوع از انگور، در کنار اصلاح ارقام، می‌تواند به توسعه زنجیره ارزش این محصول و بهره‌مندی بیشتر باغداران از ظرفیت اقتصادی آن کمک کند. هماهنگی میان برنامه‌های اصلاح باغ، مدیریت منابع آب و توسعه صنایع تبدیلی می‌تواند مسیر استفاده بهتر از ظرفیت تولید انگور در استان را هموار کند.
به گزارش خبرنگار مهر، انگور کیار؛ ضرورت پیوند تولید با بازار و صنایع تبدیلی وضعیت تولید انگور در شهرستان کیار نشان می‌دهد که افزایش برداشت، بدون توجه به هزینه‌های تولید و شرایط فروش، لزوماً به بهبود درآمد باغداران منجر نمی‌شود. کمبود و گرانی آب، افزایش هزینه نهاده‌ها، دیررسی برخی ارقام و محدودیت صنایع تبدیلی، از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی این محصول هستند.
برای بهبود شرایط، توسعه آبیاری نوین، اصلاح ارقام متناسب با اقلیم و نیاز بازار، ساماندهی عرضه و تقویت رقابت میان خریداران باید هم‌زمان دنبال شود. همچنین، گسترش صنایع تبدیلی و تولید محصولاتی مانند کشمش و شیره انگور می‌تواند ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند و وابستگی باغداران به فروش محصول تازه را کاهش دهد.
با توجه به نقش انگور در اشتغال فصلی و اقتصاد منطقه، حفظ تاکستان‌ها به حمایت عملی دستگاه‌های مسئول و مشارکت باغداران نیاز دارد. موفقیت این اقدامات باید با شاخص‌هایی مانند کاهش هزینه تولید، بهبود درآمد باغداران، حفظ باغ‌ها و افزایش ارزش افزوده محصول در منطقه سنجیده شود؛ نه صرفاً میزان برداشت سالانه.
نظر شما