تلسکوپ جیمز وب منشأ یک انفجار سریع رادیویی دوردست را شناسایی کرد

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از انگجت، محققان در سال ۲۰۲۴ با استفاده از تلسکوپ رادیویی زمینی میرکت (MeerKAT)، دورترین انفجار سریع رادیویی رصدشده تا آن زمان را شناسایی کردند. انفجارهای سریع رادیویی (FRB) پالس‌هایی از امواج رادیویی هستند که از اعماق فضا می‌رسند و تنها کسری از ثانیه طول می‌کشند، اما می‌توانند در همین مدت کوتاه انرژی بسیار زیادی آزاد کنند.

نخستین نمونه از این رویدادها در سال ۲۰۰۷ کشف شد، اما منشأ آنها همچنان یکی از پرسش‌های اخترشناسی است. اکنون محققان با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب، کهکشان میزبان این انفجار را شناسایی کرده‌اند؛ یافته‌ای که می‌تواند به درک بهتر منشأ این رویدادهای پرانرژی کمک کند.

ابزارهای فروسرخ جیمز وب، کهکشان میزبان را در موقعیتی شناسایی کردند که با جهت رسیدن انفجار رادیویی مطابقت داشت. بر اساس اندازه‌گیری انتقال به سرخ نور، این انفجار حدود سه میلیارد سال پس از مهبانگ رخ داده است؛ زمانی که جهان هنوز بسیار جوان بود و نرخ تشکیل ستاره در کهکشان‌ها به اوج خود نزدیک می‌شد. کهکشان میزبان این انفجار نیز بسیار کوچک‌تر از برآوردهای پیشین بوده است. انفجارهای سریع رادیویی پیشین در کهکشان‌هایی مشاهده شده بودند که میلیاردها سال پس از این دوره شکل گرفته بودند و از نظر جرم و اندازه بزرگ‌تر بودند.

درباره منشأ انفجارهای سریع رادیویی، دو فرضیه اصلی مطرح است. بر اساس فرضیه نخست، این رویدادها ممکن است در اثر ادغام دو ستاره نوترونی رخ دهند. ستاره‌های نوترونی بقایای فشرده ستارگان پرجرم هستند و در برخی سامانه‌های دوتایی، میلیاردها سال طول می‌کشد تا به یکدیگر برسند و ادغام شوند. بنابراین، این سازوکار می‌تواند با سن و ویژگی‌های کهکشان میزبان ارتباط داشته باشد.

فرضیه دوم، انفجار ستارگان پرجرم در قالب ابرنواختر و شکل‌گیری مگنتارها را به‌عنوان منشأ احتمالی این پدیده مطرح می‌کند. مگنتارها نوعی ستاره نوترونی هستند که میدان مغناطیسی فوق‌العاده قدرتمندی دارند و از نامزدهای اصلی تولید انفجارهای سریع رادیویی به شمار می‌روند.

مانیشا کلب، نویسنده ارشد پژوهش از دانشگاه سیدنی، می‌گوید یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد احتمال اینکه انفجار مورد بررسی در اثر ادغام دو ستاره نوترونی ایجاد شده باشد، بسیار کم است.

در مجموع، نتایج پژوهش از این احتمال حمایت می‌کند که انفجار مورد بررسی منشأ ابرنواختری داشته باشد و مگنتاری در پی آن شکل گرفته باشد. این یافته می‌تواند شواهد بیشتری درباره نقش برخی رویدادهای انفجاری ستاره‌ای در ایجاد انفجارهای سریع رادیویی فراهم کند.