وطنیات/ ۴۰

از دهان دوخته تا رویای مدرسه؛ بازخوانی دو چکامه وطنی فرخی یزدی

فرخی یزدی با پیوند زبان اعتراض، حافظه تاریخی و ضرورت علم و کار، شعر مشروطه را از مدیحه‌سرایی سنتی به ابزاری روشنگر برای رهایی ملی و پاسداری از حقوق اساسی جامعه بدل ساخت.

وطنیات / ۳۸

خاتمِ گمشده را باز بجو ای ایران! که بدان حلقه جهان زیر نگین ما بود  

«حماسه ایران» سروده شهریار، بازخوانی پیوند تمدنی ایران پیش و پس از اسلام است؛ قصیده‌ای حماسی که فراتر از ستایش گذشته، متضمن دعوتی آشکار برای بازیابی مجد و اقتدار علمی کشور است.

وطنیات / ۳۷

این ملودی ۱۵۰ ساله هنوز برای ایران جوان می‌خواند

«ایران جوان» که با نام «نام جاوید وطن» شناخته می‌شود، پیوند تاریخی ملودی عصر قاجار و چکامه میهنی بیژن ترقی است؛ اثری که پژواک هویت ملی را در حافظه جمعی ایرانیان طنین‌انداز می‌کند.

وطنیات / ۳۶

خود بنده فرهنگ درخشان تو آمد؛ آن قوم که از روی طمع، بنده تو را خواست

حسین منزوی در چهارپاره «ایران»، با درهم‌آمیختن شور عاشقانه، صلابت کهن‌الگوهای اقلیمی و پیروزی فرهنگ بر تهاجم، روایتی نیایشی و حماسی از پایداری تمدنی این سرزمین خلق کرده است.

وطنیات / ۳۵

«زمستان» اخوان؛ وقتی یک شعر، شناسنامه یک شکست تاریخی شد

شعر «زمستان» مهدی اخوان ثالث، فراتر از یک توصیف اقلیمی، برجسته‌ترین سند منظوم از سرخوردگی پساکودتای ۲۸ مرداد ایران است که انجماد عاطفی، ترس و زوال پیوندهای انسانی را روایت می‌کند.

وطنیات / ۳۴

وقتی دلتنگیِ تبعید به سرود وطن بدل می‌شود

ابوالقاسم لاهوتی و سیاوش کسرایی، دو شاعرِ به تبعید رفته، وطن را در شعر خود بازآفریده‌اند؛ یکی با سرود وفاداری و دیگری با حسرت آفتاب، روشنایی و امید.

وطنیات / ۳۳

وطنی که منزوی به تنش شعر پوشاند/ ایران، یک عاشقانه با ضرباهنگ حماسه

چیستی مفهوم «وطن» در نگاه منزوی و پیامدهای فکری و هنری آن در سپهر فرهنگی ایران؛ نشان می‌دهد وطن برای او مفهومی که از تغزل آغاز شده و به حماسه‌ای برای هستی و هویت بدل می‌گردد.

وطنیات/ ۳۲

نامِ تو را بر صخره‌ای بی‌مرگ کندند؛ ایرانِ من! ای یادگارِ یادگاران

منزوی با ترکیب تغزل و حماسه، توانسته است تصویری از ایران ترسیم کند که هم شایسته عاشقانه زیستن است و هم سزاوارِ ایستادگی برای رهایی.

وطنیات / ۳۱

ای وطن! با تو بسته‌ام عهدی/ جانم از آنِ توست، تن تا هست  

بن‌مایه اصلی این شعر بر مدار یک پارادوکس عمیق انسانی شکل گرفته است: نفی آرزوی جنگ در عین پذیرش واقعیت تحمیل‌شده آن و واکنش فعال در دفاع از میهن.

وطنیات / ۳۰

اسطوره، حماسه و تاریخ در رگ‌های یک ترانه؛ «عشق جاویدان من، ایران من»

در دهه ۱۳۷۰ علیرضا عصار با شیوه اجرای خاص خود، با انتخاب ابیاتی از دو شعر بلند علیرضا شجاع‌پور درباره وطن، قطعه‌ای را اجرا کرد که به‌سرعت مورد توجه عمومی قرار گرفت.

وطنیات / ۲۹

«خاک وطن که رفت...» فریاد خشم و حسرت میرزاده عشقی

شعر «خاک وطن که رفت چه خاکی به سر کنم» را باید فریاد شاعری دانست که وطن را نه مفهومی انتزاعی، بلکه حقیقتی زنده، عزیز و در معرض نابودی می‌بیند.

وطنیات / ۲۸

فریاد مامِ وطن از نای ملک‌الشعرای بهار؛ بازخوانی مؤلفه‌های هویت و تجدد

بهار در این سروده بلند، بی‌آنکه در دام سنت‌گرایی متصلب بیفتد یا به ورطه تجدد تقلیدی بغلتد، طرحی نو برای پیوند عقلانیت شرقی با علم غربی درمی‌اندازد.

پنج توصیه سرنوشت‌ساز به شاه جوان که هرگز شنیده نشد

با گذشت نزدیک نیم قرن از انقلاب و انقراض سلسله پهلوی، می‌توان دریافت که فهمیدن و شنیدن اندرزهای گران ملک الشعرای بهار چقدر برای گوش سنگین آن شاه ناپخته تازه بر تخت نشسته اهمیت داشته است.

وطنیات / ۲۶

وقتی خون حسین(ع) با خون سیاوش درآمیخت؛ خوانشی از غزل عاشورایی منزوی

حسین منزوی عاشورا را در متن فرهنگ ایرانی می‌نشاند و از امام حسین علیه السلام چهره‌ای می‌سازد که برای ایرانیان هم مرجع عاطفی است و هم الگوی اخلاقی.

وطنیات/۲۵

ما سوی پایتخت شهادت حسین‌وار، بی‌ترس پیش می‌رویم

این سه جنگ تحمیلی نشان داد که ایران دوست ترین مردمان، با ایمان‌ترینان آنان‌اند؛ و فرهنگ وطن دوستی و دلاوری، و شجاعت و شهادت با تاروپود این مردم و سرزمین آمیخته است. 

وطنیات / ۲۴

این خانه قشنگ است ولی خانه من نیست

شعر «این خانه قشنگ است ولی خانه من نیست» سروده‌ای تأثیرگذار درباره غربت و دوری از وطن است که در آن، دلبستگی عمیق به هویت ملی و فرهنگی ایرانیان با بیانی شاعرانه و ماندگار جلوه‌گر شده است.

وطنیات / ۲۶

مناجاتی با بزرگمرد تاریخ، «حسبی الله» شکواییه ای امید بخش برای وطن

«حسبی‌الله» تنها یک نیایش ساده نیست، بلکه نوعی مناجاتِ خطابه‌گونه است که احساسات فردی و جمعی ایرانیان را در روزهای نخست جنگ و تجاوز اراذل جهان به میهن، در قالبی شاعرانه بیان می‌کند.

وطنیات/۲۵

«بیار نامه که بنویسم...» مکاتبه شاعرانه از تهران تا کالیفرنیا

پس از پایان جنگ تحمیلی هشت ساله، سیمین بهبهانی در تهران و  علیرضا شجاع‌پور در کالیفرنیا، دو شاعری که «ایران» و «وطن» مضامین پرتکرار شعرشان بود، به شیوه مکاتبات منظوم با هم به گفتگو پرداختند.

وطنیات / ۲۴

بنویس از آنان که گفتند: یا مرگ یا سرفرازی!

سیمین بهبهانی در تقدیم این شعر نوشته است: به مدافعان دلیر «خونین شهر» و همه شهرهای خونین وطنم. این شعر یادآور عکسی است از آخرین مدافعان خرمشهر، پنج رزمنده‌ای که رفتند و هیچ وقت بازنگشتند.

وطنیات / ۲۳

دهقان‌مردِ آزاده خفته در طوس، هنوز نگهبان دلیر وطن است

«کجا خفته‌ای ای بلند آفتاب» و «آفرین فردوسی» دو سروده حسین مسرور و ملک الشعرای بهار در ستایش فردوسی است، مردی که پس از هزار سال هنوز نگهبان وطن است.

وطنیات / ۲۲

سه هنرمند، یک وطن در «سفر برای وطن»

محمد نوری باری در یکی از اجراها و قبل از شروع خواندن اینطور آهنگ بعدی را اعلام کرد: «اجازه می‌دهید به هر شکلی شده ما این وطن را تکرار کنیم همه جا؟»

وطنیات / ۲۱

دوباره می‌سازمت وطن؛ شعر پایداری از خرمشهر تا تهران

سیمین بهبهانی از مردمانی سخن می‌گوید که در تنگدستی زندگی می‌کنند، کودکانشان از سنین پایین کار می‌کنند و در عین حال، بار اصلی فداکاری و مقاومت اجتماعی را بر دوش دارند.

وطنیات / ۲۰

چون داد عادلان به جهان در بقا نکرد، بیداد ظالمان شما نیز بگذرد

در سرزمین شعر خیزی مثل ایران، در دوره حمله و حکومت مغولان که به شدت ارکان جامعه را زیر و زبر کرده است، نمونه های خاص شعر سروده شد، از این جمله قصیده استوار سیف فرغانی.

وطنیات/ ۱۹

آرش کمانگیر، اسطوره‌ای از اوستا تا شعر معاصر/ وطن‌داری با تیر جان

شعر سیاوش کسرایی و داستان آرش کمانگیر بازآفرینی معنایی است که بارها و بارها تکرار شده است، وطن‌داری با تنها تیری که هرکدام ما در اختیار داریم. حفظ میهن و نگهبانی از مرزها با تیر جان.

وطنیات/۱۸

ای کهنه سرباز زمین جان جهان ایران ‌زمین

وقتی جمعیت از فضای باغ سعدآباد خارج می‌شد، چهره‌های برافروخته و چشم‌های سرخ از اشک نشان‌دهنده تاثیر این ترانه و اشارات عمیق آن به هرآنچه حول محور وطن، با تار و پود ایرانیان آمیخته است داشت.

وطنیات / ۱۷

روزی که بهار جوان سرود: ای خطه ایران مِهین، ای وطن من!

«ای خطه ایران مهین، ای وطن من» نشان می‌دهد این سرزمین و مردمانش برای ایستادن در این جایگاه،، برای سر خم نکردن جلوی مستکبران و اراذل جهان، چه راه سخت و طولانی ای را پیموده است.

وطنیات/۱۶

ایران من آه ای کتاب شور و شیدایی

حسین منزوی را عمدتاً با غزل‌های درخشانش می‌شناسیم، اما شعر «ای ایران» که در قالب مثنوی سروده شده، تصویری از تاریخ کهن، تمدن دیرینه و همچنین رنج‌ها و امیدهای مردم ایران را به نمایش می‌گذارد.

وطنیات / ۱۵

اینجا تمام آنچه در آن موج می‌زند، پیوند ذره‌های تن ماست

محمود تفضلی در سال ۱۳۵۵ از مونیخ برای فریدون مشیری نوشته بود که اینجا همه چیز پاک و نورانی است، اما من به سرگشته‌ای می‌مانم که جز در وطنم آرامش نمی‌پذیرم.

وطنیات / ۱۳

این خاک خارپرور باران ندیده را، با آستین بر زده آباد می‌کنند

خواندن شعر «طومار و تلاش» فریدون مشیری در روز درختکاری، معنای متفاوتی از آباد کردن خانه و شهر و سرزمین به ما نشان می.دهد، تجربه‌ای که حاصل تماشای بابک هشت ساله اوست.